دانلود مقاله ترانس های سه فاز

اختصاصی از فی بوو دانلود مقاله ترانس های سه فاز دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

ساختمان و تاریخچه
اولین ترانسفورماتور، در سال 18885 طبق اختراع به ثبت رسیده "سی پرنوسکی و دری- بلاتلی" در کارخانه گانس و کو ساخته شد. اسم ترانسفورماتور نیز اولین بار توسط همین مخترعین به آن داده شد. تقریباً 5 سال بعد با بوجود آمدن جریان متناوب سه فاز، ترانسفورماتور سه فاز توسط "دولیوو- دوبروولسکی" اختراع شد که از سه ترانس یکفاز تشکیل شده بود. در حدود یک سال بعد ترانسفورماتور سه ستونی که ستون های آن دریک سطح قرار داشت، طرح ریزی و توسط کارخانه آ. ا. گ ساخته شد. در شکل های این فصل سیر تکاملی ساختمان هسته ترانس های سه فاز نشان داده شده است.
شکل (7-1)، هسته ترانس سه فازی را که از سه ترانس تکفاز مستقل ساخته شده نشان می دهد. اکنون نیز ترانس های بسیار بزرگ سه فاز را بصورت 3 ترانس تکفاز می سازند، زیرا حمل و نقل زمینی یک ترانس بزرگ با محدودیت های جاده ای همراه است. در شکل (7-2)، سه ترانس تکفاز در کنار هم بصورت متقارن چیده شده اند. از سیم پیچی های آنها جریان های سه فاز متقارن عبور می کند. در نتیجه، در هسته ها نیز فوران هایی متناسب با جریان های مربوطه عبور می کند. در شکل(7-3)، ستون های وسط بهم متصل شده و هسته سه فاز بصورت یکپارچه ساخته شده است.
تا این محل فوران های سه فاز دارای مسیرهای مجزا بوده و از یکدیگر مستقل هستند. این ترانس ها را با عنوان ترانس های با فوران های آزاد یا مستقل می نامند. همانگونه که جمع جریان های سه فاز متقارن صفر است، مجموع فوران های سه فاز متقارن صفر است، مجموع فوران های سه فاز متقارن نیز صفر است، بنابراین، از ستون وسط فورانی عبور نمی کند.
به این ترتیب، می توان ستون وسط را حذف نمود و صرفه جویی قابل ملاحظه ای دروزن آهن مصرفی بوجود آورد. شکل (7-4) چنین طرحی را نشان می دهد. در این طرح تقارن مسیر مغناطیسی و القاء متقابل کاملاً حفظ شده است. ضمناً فوران های سه فاز، دیگر مستقل از یکدیگر نیستند. بلکه طبق رابطه (2-7) به یکدیگر وابسته می باشند. در شکل (7-5) هسته سه فاز مسطح نشان داده شده است. این طرح که به هسته ستونی یا سه ستونی مشهور است، امروزه نیز به طور گسترده ای در ترانس های سه فاز بکار گرفته می شود. در این طرح، دیگر مدار مغناطیسی سه فاز متقارن نیست، بلکه رلوکتانس شاخه وسط از دو ستون کناری کوچکتر است. بنابراین، یک تفاوت قابل ملاحظه ای بین جریان های بی باری سه فاز بوجود می آید، بطوریکه جریان بی باری شاخه وسط در حدود 30 تا 40% از جریان 2 فاز کناری کمتر است(در اتصال ستاره). در عمل با افزایش سطح مقطع یوغ هسته، اختلاف جریان های بی باری را کاهش می دهند. علاوه براین، چون جریان های بی باری از چند درصد جریان نامی ترانس تجاوز نمی کنند، نامتعادلی آنها در زمان بارگیری از ترانس چندان مشهود نیست. در طرح ترانس های سه فازف هسته نوع زرهی نیز ساخته می شود. در شکل (7-6) طرح ساده ای از آن نشان داده شده است. در ترانس های با قدرت زیاد، بعضی سازندگان از هسته های 5 ستونی همانند شکل (7-7) استفاده می کنند. در این هسته، ستون های اضافی طرفین، دارای سطح مقطع کوچکتری نسبت به ستون های اصلی می باشند. این دو ستون اضافی، سبب می شوند که فوران های سه ستون اولاً از نظر مقدار به هم نزدیکتر باشند، ثانیاً حالت مدارهای مغناطیسی با فوران مستقل را پیدا کنند. در هسته زرهی نیز فوران های سه فاز از هم مستقل هستند، بنابراین در این 2 طرح، نامتعادلی جریان های بی باری سه فاز مرتفع می گردد.

7-2- مقایسه ترانس سه فاز سه ستونی با 3 ترانس تکفاز
الف- مزایای ترانس سه فاز سه ستونی :
1- مواد مصرفی در هسته، سیم پیچی ها و عایقکاری آن کمتر است.
2- وزن و حجم کمتری دارد.
3- قیمت آن ارزان تر است.
4- راندمان آن بهتر است.

ب- معایب :
1- نامساوی بودن جریان بی باری در هسته سه فاز سه ستونی.
2- اگر اشکالی در یکی از فازها بروز کند، باید کل ترانس سه فاز را از مدار خارج نمود و برای تعمیرات ارسال کرد، در حالی که در سه ترانس تکفاز، فقط کافی است که یک ترانس یدکی پیش بینی شده باشد تا آن را جایگزین ترانس معیوب نمایند. بدین ترتیب، در طول مدت تعمیرات، شبکه خاموشی نخواهد داشت. همچنین می توان دو ترانس سالم را بصورت اتصال مثلث باز درآورد و با ظرفیت 7/57 درصد از سیستم سه فاز بهره برداری نمود.

7-3- اتصال سیم پیچ های سه فاز
در سیستم سه فاز، هر یک از سیم پیچ های اولیه و ثانویه ترانس ممکن است بصورت ستاره، مثلث و یا زیگزاگ بسته شوند. مثلاً ممکن است سیم پیچ های ترانس بصورت ستاره ستاره، مثلث مثلث و یا ستاره مثلث و غیره بسته شده باشند. برای اینکه بدانیم چه اتصالی در کجا مناسب است، ابتدا به شرح خواص اتصالی های مخلتف می پردازیم.
الف- اتصال ستاره

7-4- اتصالات ترانس های سه فاز
7-4-1- اتصال ستاره- ستاره
موارد کاربرد : 1- در ترانس های کوچک 2- در ترانس های فشار قوی و برای کوپلاژ دو شبکه
این اتصال در ترانس های فشار قوی اقتصادی ترین است. زیرا تعداد دور برای هر فاز و مقدار عایق بکار رفته حداقل است. عملکرد این ترانس فقط در بار متعادل رضایت بخش است. این ترانس را در دو حالت مطالعه می کنیم.
الف- اتصال ستاره- ستاره با سیم صفر : همانطور که در شکل (7-11) مشاهده می گردد، سیم صفر اولیه به صفر منبع متصل است. اگر از افت ولتاژ در خطوط رابط صرف نظر شود، ولتاژ فازهای طرف اول ترانس با ولتاژ منبع مساوی خواهد بود.
در این حالت، مجموع جریان های سه فاز در هر لحظه صفر خواهد بود.
در صورتیکه بار سه فاز متعادل باشد، ولتاژ فازها نیز متعادل باقی خواهند ماند. اما اگر بار سه فاز نامتعادل باشد، نقطه صفر تغییر محل داده و برحسب تغییرات بار حالت شناور بخود می گیرد. اصطلاحاً گفته می شود نقطه صفر برق دار شده است.

معایب این اتصال
1- نقطه صفر آن جابجا می شود.
2- چون جریان بی باری در این اتصال هارمونی سوم ندارد، پس فوران آن غیرسینوسی است و دارای هارمونی سوم است که گاهی مقدار آن به 15 تا 20% می رسد. از آنجا که فوران های هارمونی سوم در هسته، هم جهت هستند یکدیگر را خنثی نمی کنند و از طریق هسته و بدنه تانک مسیر خود را می بندند و جریان های گردابی زیادی ایجاد می کنند که باعث داغ شدن ترانس و کاهش راندمان آن می شود.
نتیجه اینکه، این اتصال دربارهای متعادل عملکرد رضایت بخشی دارد. ولی در صورت نامتعادل بودن بار، مشکلاتی پدید می آورد. برای جلوگیری از تغییر مکان نقطه صفر، می توان نقطه صفر اولیه ترانس را به نقطه صفر مولد وصل نمود. در این اتصال، ولتاژهای خطی همواره متعادل باقی خواهند ماند و نامتعادلی بار، تاثیری در آنها ندارد.

7-4-2- اتصال مثلث مثلث
این اتصال در ترانس هایی که قدرت زیاد داشته ولی ولتاژ آنها کم است و از نظر عایقکاری مشکلی ندارند، کاربرد دارد. همچنین در مواردی که مصرف کننده ها سه فاز متقارن بوده و به سیم صفر نیاز ندارند، (نظیر موتورهای سه فاز) بکار می رود. در شکل (7-14) یک اتصال مثلث مثلث نشان داده شده است. در این اتصال ولتاژها و جریان های خطی اولیه و ثانویه همفازند. همچنین ولتاژهای خط و فاز با هم برابر بوده و جریان های خطی نسبت به جریان فاز 30 تاخیر فاز دارند.
برای این ترانس می توان بطور اختصار موارد زیر را برشمرد :

مزایا
1- در این اتصال هارمونی سوم ولتاژها حذف می شود.
2- ولتاژ ثانویه همواره سینوسی باقی می ماند.
3- بارنامتقارن مشکلی برای آن ایجاد نمی کند.
4- اگر یک فاز آن معیوب شود, در شرایط خاصی می توان از آن بصورت مثلث باز استفاده نمود.

7 – 4 – 3 اتصال – مثلث
این اتصال در پست های فرعی انتهای خط انتقال بکار می رود و توسط آن ولتاژ قوی به ولتاژ متوسط یا کم تبدیل می گردد تا به ترانس توزیع متصل شود. همچنین در مواردی که مصرف کننده ها سه فاز متقارن باشد کاربرد دارد و نقطه صفر ستاره آن زمین می گردد :
مزایای اتصال فوق این است که چون هارمونی سوم جریان در مثلث بسته می تواند جریان یابد, لذا فوران آن سینوسی بوده و ولتاژهای ثانویه سینوسی می باشند( یعنی دارای هارمونی سوم ولتاژ نمی باشد)
کاربرد : 1- پستهای فرعی انتهای خط انرژی
2- تبدیل فشار قوی به ولتاژ کم
3- در مواردی که همه مصرف کننده ها سه فاز هستند.

7 – 4 – 4 اتصال مثلث ستاره
این اتصال معمولا به عنوان ترانس افزاینده ولتاژ در نیروگاه بکار می رود و همینطور در سیستم توزیعی( چهارسیمه) بکار می رود که همزمان می تواند هم مصرف کننده های سه فاز را تغذیه نماید و هم بصورت تکفاز در مصارف خانگی و روشنایی استفاده شود.
در این اتصال هیچگونه نگرانی از شناوربودن صفر و اعوجان ولتاژ وجود ندارد, زیرا اتصال مثلث مسیری برای جریانهای هارمونی سوم ایجاد می کند.
ه) اتصال ستاره ستاره با سیم پیچ تعدیل( ثالثیه) : گفتیم که اتصال ستاره ستاره دارای معایبی است که سبب می شود از آن در فشار قوی کمتر استفاده شود. در صورت نیاز به آن معمولا یک سیم پیچ مثلث بسته در آن تعبیه می گردد. اغلب از این سیم پیچ, هیچ قدرتی گرفته نمی شود. بلکه این سیم پیچ همانند اتصال سبب از بین رفتن هارمونی سوم فوران و نیروی محرکه خواهد شد.

7 – 6 اتصال ستاره زیگزاگ
این اتصال در توزیع و پخش انرژی بصورت چهار سیمه, در طرف فشار ضعیف که همواره نامتعادلی بار مطرح است بکار می رود. چون اتصال ستاره قبلا مورد بحث قرار گرفته, اینک فقط به سمت زیگزاگ می پردازیم.
اتصال زیگزاگ : برای ایجاد یک اتصال زیگزاگ در سمت فشار ضعیف, سیم پیچ مورد نظر را به دو قسمت مساوی تقسیم کرده و انتهای نیمه فاز اول را به نیمه دوم در جهت معکوس متصل می کنیم و اینکار را برای سایر فازها تکرار می نماییم.

مزایای اتصال زیگزاگ :
1- نا متعادلی بار را شدیدا کاهش می دهد و براحتی می توان از آن بار یک فاز و بار نامتعادل گرفت.
2- مانند حالت مثلث هارمونی سوم ولتاژ را حذف می کند.
معایب آن : وزن مس آن بیشتر و اتصالات مشکل تر است, پس گران تر خواهد بود.

7 – 7 اتصال مثلث باز یا
اگر در اتصال مثلث مثلث یکی از سیم پیچها هم از طرف اولیه و هم از طرف ثانویه برداشته شود, اتصال مثلث باز یا حاصل می شود و یا می توان دو ترانس تکفاز را همانند شکل زیر به اتصال تبدیل نمود.
علل استفاده از مثلث باز : در حالتهای زیر ممکن است از ترانس مثلث باز استفاده کرد.
1- بار سه فازکمتر از حدی باشد که نصب ترانس سه فاز کامل, اقتصادی باشد.
2- یکی از ترانسها( یا سیم پیچ ها) در اتصال معیوب شود. بنابراین تا تعمیر ترانس معیوب, می توان با ظرفیت کاهش یافته از ترانس بصورت بار گرفت.
3- افزایش با را در آینده پیش بینی نمود و فعلا با حالت مثلث باز, مصرف کننده را تغذیه کرد.
نکته مهم در این اتصال این است که بار کل گرفته شده از ترانس به اندازه 3/2 ظرفیت اتصال نیست, بلکه فقط 7/57% آن می باشد. یعنی در حالت مثلث باز, ظرفیت مجموعه نسبت به قدرت نامی دو سیم پیچش 15% کاهش می یابد. ای مطلب را در بحث زیر اثبات می کنیم :
یکی از شروط موازی کردن ترانسهای سه فاز علاوه بر برابری ولتاژها و فرکانسها, یکسان بودن گروه برداری آنهاست. در ترانسهای تکفاز کافی است که پلاریته قطبها یکسان باشد, اما در ترانسهای سه فاز, وقتی 2 فاز هم نام را می خواهیم به یک شین وصل کنیم, تنها برابر بودن دامنه ولتاژها کافی نیست, بلکه باید زاویه آن دو ولتاژ نیز یکسان باشند. به بیان دیگر باید ولتاژها بصورت برداری با هم برابر باشند. بنابراین نشان دادن طرز اتصال سیم پیچ های ترانس سه فاز کافی نیست, بلکه باید اختلاف فاز بین ولتاژهای خطی طرف اول و دوم در ترانسهای سه فاز مشخص گردد که این اختلاف فاز بوسیه گروه برداری تعیین می شود.

فصل هشتم
تجهیزات اندازه گیری و حفاظت

برای مراقبت مداوم از کار ترانس, نیاز به تجهیزاتی جهت اندازه گیری دمای روغن و سیم پیچ ها, سطح روغن و نظارت بر عملکرد صحیح سیستم خنک کننده می باشد. نشاندهنده ها, وسایل اندازه گیری و سایر تجهیزات حفاظتی باید بگونه ای روی ترانس نصب شوند که اتعاشات دستگاه به آنها منتقل نشود. کنتاکت های لوازم فوق باید نسب به زمین عایق شده و از نوع حرکت سریع یا نوع جیوه ای باشند. کنتاکتهای هشداردهنده و کنترل باید در شرایط عادی باز بوده( بجز کنتاکتهای فشار ناگهانی) و نیز مناسب ولتاژ داخل پست باشند.
ترمینال همه کنتاکتها و وسایل مورد استفاده برای اتصالات, بایستی به ترمینالهای داخل تابلوی کنترل هدایت شوند. حداقل جریان نامی کنتاکت های مربوط به هشداردهنده ها, باید 5/0 آمپر و حداقل جریان نامی کنتاکت های کنترل, باید 5 آمپر باشد. در ادامه به شرح برخی تجهیزات مهم اندازه گیری در ترانس های قدرت خواهیم پرداخت.

8 – 1 نشان دهنده درجه حرارت سیم پیچ به روش انعکاس گرمایی
این نشان دهنده, از نوع عقربه ای بوده و برای تشخیص درجه حرارت گرم ترین نقطه سیم پیچی ترانس بکار می رود. معمولا به ازای هر گروه سیم پیچ, یک نشان دهنده بکار گرفته شده که روی یکی از فازها نصب می شود. این روش اندازه گیری بصورت غیر مستقیم است, به این معنی که غلاف ترمومتر داخل روغن بوده و دمای روغن را حس می کند, سپس توسط یک جریانی متناسب با جریان عبوری از سیم پیچ از کویل حرارتی عبور می کند, لذا گرمایی متناسب با سیم پیچ ها در تومومتر ایجاد می شود. ترمومترها باید دارای چند سری کنتاکتهای قابل تنظیم برای انجام عملیات زیر باشند :
1- کنترل اتوماتیک سیستم خنک کن : الف) کنتاکت شماره 1 در 60 یک گروه از فن ها را روشن می کند و در 50 فن ها را خاموش می کند. ب) کنتاکت شماره 2 گروه دیگری از فن ها را در 70 روشن و در 60 درجه خاموش می کند.
2- مدار آلارم( هشداردهنده) : مثلا کنتاکت شماره 3 در 110 آلارم می دهد.
3- مدار تریپ : کنتاکت شماره 4 در 120 تریپ می دهد.
نشان دهنده ها بای بدنه ترانس و در ارتفاع قابل دسترس و قابل رویت از سطح زمین نصب گردند.

8 – 2 نشان دهنده درجه حرارت روغن
این نشان دهنده نیز از نوع عقربه ای بوده و عنصر حساس آن در بالای ترانس و در حول و حوش گرمترین محل روغن نصب می شود و خود آن, روی بدنه ترانس و در مجاورت تومومترهای سیم پیچ ها نصب می گردد.
نوع عنصر حساس, اغلب مقاومت حساس به دما است. این نشان دهنده نیز باید مجهز به کنتاکتهای قابل تنظیم زیر باشد :
1- کنتاکتهایی برای کنترل سیستم خنک کن
2- کنتاکتهای مدار آلارم مثلا در 90
3- کنتاکتهایی برای تریپ مثلا در 100
4- کنتاکتهایی برای فرمان قطع اتوماتیک سیستم خنک کن

8 -3 کنترل سیستم خنک کن
کنترل خنک کننده ها, چنان طراحی می شود که شروع به کار هر مرحله از سیستم خنک کن با فرمان مشترک ترمومترهای روغن و سیم پیچ انجام می پذیرد, در حالی که توقف هر مرحله, فقط با فرمان ترمومتر روغن انجام شود.

8 – 4 نشان دهنده سطح روغن
اگر چه رله بوخهولتزمی تواند کاهش سطح روغن را نشان دهد ولی, برای داشتن ضریب اطمینان بالاتر, نشان دهنده سطح روغن نیز بر روی منبع ذخیره( کنسرواتور) پیش بینی می شود. ممکن است نشان دهنده بصورت دریچه شیشه ای برای دیدن سطح روغن باشد. علاوه بر آن, نشن دهنده نوع عقربه ای که از طریق مغناطیس, با شناور داخل منبع کنسرواتور در ارتباط است نیز تعبیه می گردد و باید طوری نصب شود که از سطح زمین قابل رویت باشد. عقربه نشان دهنده باید نمایانگر سطوح حداکثر, حداقل و نرمال بوده و کنتاکتهایی برای آلارم نیز باید پیش بینی شده باشد.

8 – 5 نشان دهنده جریان روغن
معمولا در ترانسهای قدرت که مجهز به پمپ روغن می باشند, یک نشان دهنده فلوی روغن در مسیر بای پاس و به موازات مسیر پمپهای روغن نصب می شود که در شرایط روشن بودن پمپها جاری بودن روغن, صفحه معلق آن بصورت مایل قرار می گیرد. اما با خاموش شدن پمپ و یا قطع جریان روغن – به هر دلیل دیگر – صفحه بر اثر نیروی وزن خود پایین آمده و بصورت قائم واقع می شود. در این حالت, اغلب سبب بسته شدن کنتاکتی خواهد شد که موقعیت این صفحه را در اتاق فرمان گزارش می نماید. همچنین از طریق دریچه شیشه ای, موقعیت آن قابل رویت است.

8 – 6 شیر فشار شکن
در اثر اتصال کوتاه ناگهانی و یا هر حادثه دیگر در هسته و سیم پیچها که منجر به ایجاد گاز شدید شود, فشار داخل تانک می تواند به میزان خطرناکی افزایش یابد. برای جلوگیری از خطر انفجار تانک, در بالای درپوش آن شیر فشارشکن نصب می گردد. این شیر در عرض چند میلی ثانیه عمل خواهد کرد و سبب تخلیه فشار خواهد شد. در همین موقع, میکروسویچی که همراه آن است, سبب بسته شدن مدار تریپ می گردد. پس از کاهش فشار در اثر نیروی فنر, شیر خود بخود بسته خواهد شد.

8 – 7 رله بوخهولتز
تجهیزات الکتریکی که داخل آنها پر از روغن است نظیر ترانسفورماتورها, بوشینگهای آنها و ترمینال باکس مربوط به کابلها را می توان جهت حفاظت از عیوب داخلی و از دست رفتن روغن آنها, با رله بوخهولتز حفاظت کرد.
این رله در لوله رابط بین تانک و منبع ذخیره نصب می شود, از دو گوی شناور که در داخل محفظه رله نصب شده اند و می توانند همراه با سطح روغن جابجا شوند, تشکیل شده است. دو عدد کلید جیوه ای نیز با شناورها همراه هستند و می توانند کنتاکتهایی را قطع یا وصل کنند. رله بوخهولتز بسیار دقیق است و از آنجا که در مراحل اولیه آغاز شدن بسیاری از اشکالات, آلارم می دهد, این شانس را به پرسنل بهره برداری می دهد که شرایط خطرناک را خیلی زود شناسایی کنند و از آسیب های جدی به تجهیزات جلوگیری نمایند.
تخلیه های جزئی کم انرژی, داغ شدن های موضعی به سبب اتصال بین حلقه ها, اتصال پر مقاومت( شل شدن) سر سیم ها و جریانهای فوکوی سنگین در قسمتهای فلزی, سبب می شود که عایق های مایع و جامد در این نقاط بتدریج تجزیه شده و تولید گاز نمایند.
جرقه شدید و جریانهای زیاد ناشی از آن, سبب می شود که مقدار زیادی گاز به سرعت و با فشار ایجاد گردد. با کاهش فشار و دما قابلیت حل شدن هوا در روغن ترانس کاهش می یابد. به این معنی که اگر در مدت کوتاهی دمای تجهیزات به مقدار قابل ملاحظه ای بیفتد, این افت دما سبب کاهش فشار نیز خواهد بود. بدین ترتیب, مقدار قابل ملاحظه ای هوا از داخل روغن آزاد خواهد شد. چنین تغییراتی می تواند به سبب تغییر ناگهانی آب و هوا رخ دهد.
از آنجا که بیش از 70% گازهای حاصل از تجزیه روغن را هیدروژن تشکیل می دهد, به علت سبکی این گازها بالاآمده و به طرف منبع ذخیره می رود و در محفظه رله بوخهولتز جمع می شود. در شرایط عادی, رله بوخهولتز کاملا پر از روغن است. وقتی که تولید گاز به آهستگی صورت پذیرد, شناوری را که در بالای رله واقع است, جابجا می کند. هنگامی که تقریبا 150 تا 200 سانتیمتر گاز در محفظه بالای رله جمع شد, جابجایی شناور سبب بسته شدن کنتاکتهای کلید جیوه ای خواهد شد و مدار آلارم را برق دار خواهد کرد.
اگر تولید گازناگهانی بوده و مقدار آن نیز زیاد باشد, ضربه ای در روغن پدید می آورد که این ضربه در طول خط لوله ای که به منبع ذخیره می رود, منتشر می گردد. در مسیر این جریان – در داخل رله بوخهولتز – صفحه ای قرار دارد که از طریق اهرمی به شناور پایینی رله وصل است, ضربه روغن صفحه را جابجا می کند و آن نیز به نوبه خود شناور را جابجا می کند. این شناور سبب بستن کنتاکتهایی خواهد شد که در مدار تریپ ترانس قرار دارند, وقتی اثر ضربه به روغن پایان یافت, مکانیزم شناور صفحه به موقعیت قبلی خو برمی گردد.
اگر در یکی از تجهیزات ترانس نشتی وجود داشته باشد, سبب می شود که سطح روغن در رله پایین بیاید. بنابراین, ابتدا شناور بالایی عمل خواهد کرد. اگر کاهش سطح روغن باز هم ادامه یابد, سبب عمل کردن شناور پایینی خواهد شد. این شناور ها و صفحه, سبب عمل کردن کنتاکتهایی می شود که سیگنال آلارم را به اتاق فرمان می برد و یا ترانس را از شبکه جدا می سازد. کنتاکت ها می توانند ( در حالت عادی بسته) و یا ( در حالت عادی باز) باشند. اغلب مدار آلارم رله, مجهز به یک میکروسویچ و مدار تریپ آن مجهز به 2 میکروسویچ است.
از روی تجزیه گازهایی که ربه بوخهولتز جمع می شود, می توان پی به علت عمل کردن رله برد و مشخص کرد که آیا ترانس به تعمیرات یا مراقبتهای ویژه نیاز دارد و یا اینکه می تواند به کار خود ادامه دهد. در مورد آنالیز گاز در جای خود مفصلا توضیح داده خواهد شد.
در ترانسهایی که بدون هیچ گونه نقص فنی در ضمن بارگیری تولید گاز می کنند, نظیر ترانسهایی که دارای تنظیم کننده اتوماتیک ولتاژ هستند و در موقع عمل کردن بین کنتاکتهای آن جرقه هایی هر چند کوچک ایجاد می شود, نمی توان از رله بوخهولتز دو شناوری استفاده کرد, بلکه به علت اینکه ایجاد گاز علامت وقوع عیب نیست, فقط از حرکت روغن می توان جهت عمل کردن حفاظت استفاده کرد. به این دلیل یا این ترانسها مجهز به رله بوخهولتز با یک شناور می باشند, و یا در صورت بزرگ بودن ترانس راه حل های دیگری مطرح می شود. یکی از روشها جداکردن محفظه تپ چنجر از تانک اصلی است. در این صورت, تانک اصلی مجهز به رله با دو شناور خواهد بود. رله ای که در قسمت تپ چنجر نصب می شود باید جرقه های کوچک ناشی از تغییر تپ را تپ را نبیند.
تنظیم درجه حساسیت رله بوخهولتز کاملا تجربی است و بستگی به ترانس و رله دارد. در هر حال باید دقت داشت که رله خیلی حساس نباشد, زیرا اضافه بارکم و جریانهای اتصال کوتاه شدید خارجی و حتی تغییرات درجه حرارت موسمی, سبب جریان پیدا کردن روغن می شود که نباید رله بوخهولتز را بکار اندازد. پس از هر تریپ ترانس, در اثر رله بوخهولتز باید گازهایی که در محفظه رله جمع شده است را خارج نمود تا شناور آن به حالت اولیه خود بازگردد. در ضمن باید گازهایی که در محفظه گاز رله خارج می کنیم, از نظر قابلیت اشتعال مورد آزمایش قرار دهیم, زیرا اغلب در صورتیکه ترانسفورماتور خوب تحت خلاء قرار نگرفته باشد, هوای موجود در داخل روغن, کم کم خارج شده و در رله جمع می گردد و می تواند سبب ظاهر شدن آلارم گردد.
همچنین ممکن است به طریقی هوا به داخل ترانسفورماتور نفوذ کرده باشد. این عمل در ترانسهایی که روغن آن را جدیدا تعویض کرده اند بیشتر پیش می آید. با وجود اینکه رله بوخهولتز یک رله بسیار خوبی است و می تواند از آغاز پیدایش نقص آن را تشخیص دهد, ولیکن دارای محدودیتهایی نیز هست که در ادامه ذکر می گردد.

محدودیت های رله بوخهولتز :
1- فقط خطاهایی را تشخیص می دهد که در سطح روغن پایین تر از رله اتفاق افتاده باشد.
2- تنظیم کلید جیوه ای را نمی توان زیاد حساس گرفت, زیرا در صورت لرزش های ناشی از بهره برداری, زلزله, شوکهای مکانیکی در خط و حتی نشستن پرنده ها, ممکن است اشتباها آنرا به کار اندازند.
3- می نیمم زمان عمل کردن آن 1/0 ثانیه است و متوسط آن 2/0 ثانیه. چنین رله ای خیلی کند به حساب می آید, ولیکن با وجو آن ارزش این رله بسیار بالاست.
4- از نظر اقتصادی رله بوخهولتز برای ترانسهای کمتر از ؟؟؟ بکار برده نمی شود.

8 – 8 دیافراگم حفاظتی تپ چنجر در برابر فشار ضربه ای
قسمت بالایی محفظه دیورترسویچ تپ چنجرهای قابل قطع زیر بار, توسط دیافراگم آلومینیومی پوشیده می شود. وظیفه این وسیله این است که در شرایط بروز حادثه از افزایش فشار در محفظه دیورترسویچ جلوگیری نموده و نیز آلارمی جهت اطلاع اپراتور ارسال نماید. این دیافراگم بزرگ بوده و قطر آن حدود 60 تا 70 سانتی متر است, و در برابر افزایش فشار می تواند در مدت کمتر از 10 میلی ثانیه عکس العمل نشان دهد. اگر فشار داخل تپ چنجر خیلی زیاد شود, دیافراگم زیاد بالا آمده و اهرم چاقویی که در بالای آن است نیز حرکت می کند و سبب عمل کردن یک مدار تریپ می شود. اگر فشار سبب بالا آمدن بیشتر دیافراگم گردد, لبه چاقو سبب پاره شدن آن و آزاد شدن گازهای حاصله می گردد.
در مواردی علاوه بر دیافراگم محافظ, یک رله فشار ضربه ای دیگر که همانند رله بوخهولتز است نیز بکار می رود. این رله فقط دارای یک گوی شناور است که با فشار ضربه ای روغن عمل خواهد کرد. محل نصب آن بر روی لوله اتصال دهنده تانک دیورترسویچ به منبع کنسرواتور می باشد. مدت پاسخ آن از دیافراگم بیشتر بوده و بسته به فشار روغن از 50 میلی ثانیه خواهد بود.

8- 9 رطوبت گیر برای جعبه ترمینال
همانگونه که قبلا ذکر گردید, منبع ذخیره روغن از طریق ظرف حاوی سیلیکاژل به فضای آزاد راه پیدا می کند تا هوای خشک و تمیز به داخل کنسرواتور برود. در مواردی که ولتاژ خروجی ترانس خیلی زیاد نیست و بوشینگهای آن در داخل ترمینال باکس قرار دارند( نظیر ترانس مصرف داخلی نیروگاه), برای اینکه شینه های مسی در اثر رطوبت, دچار خوردگی و اکسید شدن نگردند, محفظه ترمینال باکس را کاملا آب بندی نموده و توسط یک ظرف کوچک سیلیکاژل آن را به هوای آزاد ارتباط می دهند.

8 -10 سیستم آتش نشانی
از آنجا که ترانسهای قدرت حاوی هزاران لیتر روغن می باشند, برای جلوگیری از خطر آتش سوزی و گسترش آن, پیش بینی هایی انجام می شود. یک سیستم آب آتش نشانی در دورتادور آن نصب شده که در صورت مشاهده دود و آتش سوزی بلافاصله ترانس را از شبکه قطع نموده و اقدام به پاشیدن آب بر روی آن می نماید. در زیر ترانس, حوضچه ای به عمق 50 تا 60 سانت ساخته شده, که آب یا روغن ریخته شده در آن به چاه فاضلاب دفع می گردد. همچنین برای اینکه در صورت بروز انفجار در تانک, روغن و آتش به مناطق دیگر سرایت نکند, در اطراف این ترانسها, دیوار های بتنی محافظ ساخته می شود.

8 – 11 رله های حفاظتی
اگرچه در این قسمت پرداختن به رله های حفاظتی مد نظر نمی باشد, اما در حد ذکر نام, به آنها اشاره می کنیم. نسبت به قدرت و بزرگی ترانسها از فیوز, رله جریان زیاد زمانی یا رله دیفرانسیل, جهت حفاظت در برابر جریان زیاد استفاده می شود. برای جلوگیری از افزایش شدید فلو و جریان مغناطیس کننده, که آثاری همچون داغ شدن هسته ترانس را به عهده دارد, از رله استفاده می شود. برق گیر و جرقه گیر نیز جهت حفاظت در مقابل امواج سیار و اضافه ولتاژهای گذرا, در طرف فشار قوی ترانس نصب می شوند.

8 – 12 ترانسهای اندازه گیری
ترانس های اندازه گیری برای کاهش ولتاژ یا جریان بکار می روند. اگر بخواهیم ولتاژ فشارقوی یا جریان زیاد را بطور مستقیم برای اندازه گیری به اتاق فرمان پست یا نیروگاه ببریم, کار خطرناک و غیر عملی ای انجام داده ایم, لذا توسط ترانس های اندازه گیری مقدار آنها به حدی کاهش داده می شود تا بتوان مستقیما آن را به دستگاه اندازه گیری متصل نمود. بنابراین هدف از بکاربردن این ترانسها را می توان چنین نوشت :
1- برای جداکردن دستگاههای اندازه گیری از شبکه فشار قوی یا آمپر زیاد
2- برای کاهش دادن ولتاژ یا جریان در حد دستگهاهای اندازه گیری
قدرت خروجی این ترانسها کم و در حدود چند 10 آمپر می باشد, مثلا 10،30یا 100

8 – 12 – 1 ترانس جریان
ترانس جریان, برای کاهش دادن جریانهای زیاد به حد 1 یا 5 آمپر بکار می رود. از آنجا که در ثانویه آن آمپرمتر و یا بوبین واتمتر یا ثبات توان نصب می شود که همگی دارای مقاومت بسیار ناچیزی هستند, می توان گفت که ترانس جریان در شرایط اتصال کوتاه کار می کند.
این ترانس بر اساس رابطه تقریبی کار می کند. برای کاهش دادن مقدار خطا باید جریان بی باری کاهش یابد, لذا در این ترانسها از هسته های مرغوب و بدن درز استفاده می شود. مدار مغناطیس ترانس جریان, برای کار در شرایط اتصال کوتاه طرح می شود و چگالی شار آن کمتر از 1/0 تسلا در نظر گرفته می شود. این اندکسیون, از یک جریان مغناطیس کننده بسیار کوچکی در حدود 01/0 جریان نامی حاصل می گردد. اگر ثانویه ترانس جریان بازبماند, از آنجا که جریان اولیه آن مستقل از جریان ثانویه است, آمپر دوری که سبب ایجاد فلو در هسته می شود خواهد بود که مقدار آن صد برابر آمپر دور منتجه در زمان کار معمولی باشد, زیرا در این حالت, آمپر دور ثانویه صفر شده است و بنابر این آمپر دور مقابله کننده ای وجود ندارد. این امر سبب می شود که :
1- فلوی زیادی از هسته بگذرد و آن را تا حد سوختن داغ نماید.
2- ولتاژ زیادی در حد چند کیلو ولت در ثانویه القا می شود که هم سبب خراب شدن عایقهای ترانس می گردد و هم خطر برق گرفتگی برای اپراتور را به دنبال دارد.
به این دلیل اغلب در ترمینالهای متصل به خروجی ترانس جریان, یک گیره کشویی پیش بینی می شود که در صورتیکه بخواهند وسیله اندازه گیری را ثانویه ترانس باز کنند, ابتدا توسط گیره مدار ثانویه ترانس جریان را اتصال کوتاه نمایند. به دلیل فوق در مدار ثانویه ترانس جریان هرگز فیوز گذاشته نمی شود. در شکل(8-8) چگونگی قرار گرفتن ترانس جریان در شبکه و دیاگرام برداری آن مشاهده می شود.

8 – 12 – 2 ترانس ولتاژ
این ترانس همانند یک ترانس کاهنده معمولی عمل می کند و برای تبدیل فشارقوی به ولتاژکم( حدود 100 ولت) بکار می رود. در ثانویه آن ولتمتر یا بوبین ولتاژ واتمتر بسته می شود که دارای مقاومت بزرگی می باشند. بنابر این می توان گفت که تقریبا این ترانس در شرایط بی باری کار می کند. اساس کار این ترانسها رابطه تقریبی می باشد. منبع خطا در این ترانس, جریان بی باری و امپدانس سیم پیچی است, برای کاهش خطا اولا جنس هسته کاملا مرغوب و بدون درز انتخاب می شود. ثانیا اندوکسیون آن را کم( در حدود 6/0 تسلا) طرح می کنند تا راکتانس سیم پیچی کوچک شده و خطای ناشی از افت ولتاژ کوچک گردد. در شکل (8-9) زیر طرح ساده ای از ترانس ولتاژ را مشاهده می کنید.
علاوه بر ترانسهای ولتاژ فوق که بصورت القاء مغناطیسی عم می کند, نوع دیگری از ترانس ولتاژ نیز ساخته می شود که به ترانس ولتاژ خازنی معروف است. در این طرح, از خازن به عنوان یک مقسم ولتاژ استفاده می شود, در ولتاژ های بالا ترکیب مقسم خازنی و ترانس ولتاژ به سبب اقتصادی بودن آن کاربرد دارد. شکل(8-10).

فصل نهم
تپ چنجر و کنترل ولتاژ
9 – 1 کنترل ولتاژ در شبکه
ولتاژ شین ها در پست نیروگاه, پست سویچینگ و پستهای انتهایی خطوط را باید در محدوده مجاز نگه داشت. ولتاژ شبکه توزیع و نقاط مصرف را نیز در شرایط تغییر بار بایستی در مقدار قابل قبول نگه داشت. وظیفه سیستم کنترل ولتاژ این است که دربارهای مختلف ولتاژ را نگه داشته و توان اکتیو لازم را جبران نماید.
تپ چنجر یکی از ابزارهای سیستم کنترل ولتاژ است.

9 – 1 – 1 محدوده مجاز تغییرات ولتاژ
دربارهای سنگین و یا در ضریب قدرتهای خیلی کم افت ولتاژ در خطوط انتقال و توزیع افزایش یافته و سبب کاهش ولتاژ انتهای خط می گردد.
در حین بارهای سبک, افت در راکتانسهای سری خطوط قابل صرف نظرکردن است. خازن های موازی خطوط انتقال جریان کاپاسیتیو می کشند و سبب افزایش ولتاژ در انتهای خط می شوند. بنابراین می توان موارد زیر را برای ولتاژ شین پست نوشت :
کاهش ولتاژ ______ بار زیاد
افزایش ولتاژ _______ بار کم
ولتاژ نرمال _______ بار متوسط
ولتاژهای کم سبب می شوند که برای یکسان, جریان بیشتری از خطوط بگذرد و افت ولتاژ بیشتری بوجود آید. همچنین, جریان بیشتر سبب افزایش تلفات در خطوط, موتورها و ترانسها می گردد. در کمتر از یک ولتاژ معین
( حدود 70 تا 80 درصد ولتاژ نامی) موتورها زیر بار متوقف شده و توسط رله های حفاظتی ولتاژ کم یا جریان زیاد تریپ داده می شوند. اضافه ولتاژ بلند مدت نیز سبب شکست عایقی در ترانس ها یا موتورها می گردد. بنابراین, برای ولتاژ یک حد مجاز بالا و پایین تعریف می شود. این حد تقریبا %10 ولتاژ نامی می باشد.

9 – 2 تپ چنجر
همانگونه که قبلا گفته شد, دربارهای مختلف افت ولتاژ در ترانسفورماتورها و خطوط تغییر می کند و سبب تغییر ولتاژ شبکه می شود. کنترل ولتاژ شبکه های توزیع و انتقال عمدتا توسط تپ چنجر انجام می شود. اساس کارتپ چنجر بر تغییر نسبت تبدیل ترانس استوار است. بدین ترتیب که با انشعاباتی که در سیم پیچ فشار قوی تعبیه می گردد, تعداد دور سیم پیچ را تغییر داده و سبب تغییر ولتاژ خروجی ترانس می گردند.
تپ چنجررها بطور گسترده ای برای کنترل ولتاژ شبکه در سطوح مختلف ولتاژی بکار گرفته می شوند. معمولا کنترل ولتاژ شبکه در سطوح مختلف ولتاژی بکار گرفته می شوند. معمولا کنترل ولتاژ در محدوده %15 مقدور است. ولتاژ هر پله تپ چنجر عموما بین 1 تا5/2 درصد تغییر می کند. انتخاب مقدارکم برای پله ها سبب افزایش تعداد تپ ها می گردد و انتخاب مقدار بالا برای هر پله باعث عدم امکان تنظیم دقیق ولتاژ مورد نظر می گردد.
تپ چنجر ها را به دو دسته و تقسیم می کنند.

9 – 3 تپ چنجر خاموش
این تپ چنجر در پستهای توزیع بکار می رود و تنظیم آن بصورت فصلی و یا در شرایط بهره برداری خاص انجام می شود. معمولا دارای 5 تا 7 پله است و می تواند در محدوده 5/2 % ولتاژ را تصحیح نماید. عملکرد آن بصورت دست است و همچنانکه از نام آن پیداست باید ترانس را بی برق نمود و سپس تپ آن را تعویض کرد.
از این تپ چنجر برای کنترل ولتاژ روزانه و یا کوتاه مدت استفاده نمی شود.

9 – 4 تپ چنجر قابل عملکرد زیربار
تغییرات روزانه و یا کوتاه مدت ولتاژ که به سبب تغییر بار پدید می آید, توسط تپ چنجر قابل قطع زیربار و بصورت اتوماتیک کنترل می شود. ترانسهای بزرگ نیروگاهها و پستهای انتقال مجهز به این تپ چنجر هستند.
معمولا نسبت تبدیل این ترانسها را می توان در محدوده %15 و گاهی تا %20 تغییر داد. اکثرا تعداد پله های آنها بین 15 تا 30 می باشد. ساختمان این تپ چنجر چنان است که در ضمن تغییر نسبت تبدیل از یک انشعاب به انشعاب دیگر, هیچ قطع شدگی و یا اتصال کوتاه در سیم پیچ ترانس ایجاد نگردد.

9- 5 اصول کار تپ چنجر
نسبت تبدیل ترانس در بی باری تقریبا برابر نسبت ولتاژهای آن است :
با تغییر دادن نسبت دورها, نسبت ولتاژها نیز متناسب با آن تغییر می کند. معمولا در یکی از سیم پیچ های فشار قوی یا ضعیف چندین انشعاب در نظر گرفته می شود. این انشعابها به یک« تپ سلکتور» متصل می گردند. با تغییر دادن موقعیت تپ, تعداد دور مناسب به مدار آورده می شود و نسبت تبدیل لازم حاصل می گردد.

9 – 6 محل تپ چنجر
در طرح های جدید در داخل تانک اصلی ترانس, قسمتی را برای بخش اصلی تپ چنجر( دایورتر سوئیچ) در نظر می گیرند. این قسمت کاملا آب بندی شده است و در برابر تحمل فشار نیز تست می شود. داخل آن نیز با روغن ترانس پر می گردد. این روغن تانک اصلی جدا است و با هم مخلوط نمی شوند. تپ چنجر را بیشتر در طرف فشارقوی نصب می کنند اما گاهی در طرف فشار ضعیف هم دیده می شود. برای تپ چنجری که در طرف فشارقوی نصب می گردد می توان مزیت های زیر را برشمرد :
الف : در طرف فشار قوی جریان کمتر است, لذا برای تپ چنجرهایی که زیر بار عمل می کنند حذف جرقه ساده تر است.
ب : چون تعداد دور سیم پیچ فشارقوی بیشتر است, لذا امکان تغییرات یکنواخت تروپله های کوچک تر براحتی میسراست.
در اتصال ستاره, انشعابات تپ چنجر را در سمت نقطه صفر قرار می دهند تا عیقکاری آن نسبت به زمین ساده تر باشد. ممکن است در ولتاژهای خیلی زیاد(400 و بالاتر) به خاطر همین مشکلات عایقکاری تپ چنجر در سمت فشار ضعیف تعبیه گردد.
در ترانسایی که نقطه صفر ستاره آنها زمین شده است, تپ چنجر را عموما در سمت صفر زمین شده قرار می دهند. در این حالت اگرچه ولتاژ خط400 و بیشتر باشد, ماکزیمم ولتاژی که روی تپ چنجر قرار می گیرد ولتاژ بین بالاترین انشعاب و زمین می باشد. به این ترتیب, ولتاژ نامی تپ چنجر می تواند خیلی کوچکتر باشد.

9 – 7 مدارهای مختلف برای تپ چنجر
در حالتهای معمول سه نوع سم پیچی برای تپ چنجر متداول می باشد. در شکل(9-2) این سه نوع سیم پیچی نشان داده شده است.
در نوع اول بعد از سیم پیچی بوبین اصلی یک سری حلقه های مشابه, بطور سری و هم جهت با بوبین اصلی قرار گرفته و بر تعداد حلقه های آن اضافه یا کم می کند. در این نوع, اگر چه سیستم خلاصه و راحتی است, اما برای داشتن تعداد تپ کافی حجم زیادی می طلبد و افت زیادی نیز به همراه دارد. لذا کمتر از این روش استفاده می شود.
در شکل های بعد نمونه های و آن دیده می شوند.
در نوع دوم مانند حالت قبل, یک سری حلقه های مشابه, روی بوبین اصلی ترانسفورماتور پیچیده می شود. با این تفاوت, سیستم مکانیکی تپ چنجر طوری است که این بوبینهای فرعی یا هم جهت با بوبین اصلی و یا در خلاف جهت آن عمل می کند. بنابر این, با همان تعداد حلقه می توان ترانسفورماتوری با تعداد سر دو برابر بوجود آورد و حجم تپ چنجر و ترانسفورماتور را به حد اقل رسانید. میزان مس مصرفی آن از سایر انواع کمتر است اماچون در تعدادی از وضعیت ها, سیم پیچی تپ در جهت عکس سیم پیچ اصلی تغذیه می شود باعث تلفات بیشتری می گردد.
نوع سوم : در این روش که متداول ترین نوع سیم پیچی تپ است, برای دو برابر کردن حدود تغییرات ولتاژ از تغییر جهت استفاده نشده, بلکه از دو سیم پیچ مجزا استفاده گردیده است( پیچک تنظیم خشن و پیچک تنظیم ملایم).
در هنگامی که کلیدها در موقعیت شکل(ب9-4) هستند ولتاژ خروجی برابر ولتاژ نامی است. با گرداندن تپ سلکتور به طرف چپ ولتاژ خروجی درجه به درجه تا مقدار لازم بالا می رود. برای کم کردن ولتاژ, کلید تنظیم خشن را در موقعیت(-) قرار می دهیم. در این حالت, پیچک تنظیم ملائم را تماما در مدار قرار می دهیم. حال با چرخانیدن تپ سلکتور به طرف راست, ولتاژ ترانس درجه به درجه تا کم می شود. در ترانسهایی که حدود تنظیم ولتاژ آنها زیاد است, تنظیم در سیم پیچی خشن نیز در چند مرحله صورت می گیرد و برای جلوگیری از تغییرات شدید ولتاژ در هر مرحله, تنظیم در 2 مدار مختلف انجام می گیرد.(شکل 9-5 مدارهای).
برای جلوگیری از جرقه در کنتاکتهای سیم پیچ تنظیم خشن, کنتاکتهای کشویی مدارهای و بصورت یک در میان ویا یکی پس از دیگری حرکت می کنند. بدین ترتیب که کنتاکت مدارموقعی حرکت می کند که کلید جوینده مدار پیچک تنظیم ملایم را قطع کرده باشد( موقعیتی که در شکل( 9 – 5) نشان داده شده) و کنتاکت مدار قبل از اینکه کلید جوینده به موقعیت نشان داده شده در شکل برسد, حرکت می کند. همچنانکه اشاره شد اگر سیم پیچی ترانسفورماتور ستاره بسته شده باشد, بخاطر صرفه جویی در عایق بندی, تپ چنجر در نقطه صفر ستاره ترانس قرار می گیرد. در صورتیکه سیم پیچی ترانس دارای اتصال مثلث باشد, تنظیم در محل هایی که در شکل
(6 – 9) نشان داده شده انجام می شود.
دستگاه تنظیم کننده ولتاژ, طبق شکل های قبلی نمی تواند زیر بار کار کند, مگر اینکه بوسیله ای از اتصال, کوتاه شدن حلقه ها و قطع شدن جریان در هنگام تغییر تپ جلوگیری شود. بدین جهت, تنظیم کننده ولتاژ زیربار, علاوه بر تپ سلکتور مجهز به کلید دیگری به نام کلید تبدیل بار نیز می باشد که کاملا مجزا از تپ سلکتور در محل مخصوص نصب می شود. برای اینکه تنظیم زیربار انجام گیرد, سلکتورها شامل دو مدار موازی می شوند, بطوری که یک مدار شامل اتصالهای زوج پیچک و مدار دیگر شامل اتصالهای رد پیچک می باشد و بازوهای کنتاکت دهنده این دو سلکتور بطور یک در میان فرمان می گیرند.
(شکل 9 – 7)
ثانیا حرکت سلکتورها فقط امکان تغییر ولتاژ به اندازه یک پله را دارند. هنگامیکه بازوی کنتاکت دهنده سلکتور ساکن به کلید تبدیل بار متصل شده است, بازوی سلکتور دیگر بدون بار است و می تواندآزادانه برای بالا بردن یا کم کردن ولتاژ به اندازه یک پله حرکت کند و به محض اینکه این سلکتور از حرکت ایستاد, کلید تبدیل بار نیز می چرخد و سیم پیچ ترانس را بر روی این مدار می بندد. در نتیجه ولتاژ ترانس به اندازه یک پله بالا یا پایین می رود.
همانطور که شکل( 9 – 7) نشان می دهد, کلید تبدیل بار علاوه بر کنتاکتهای اصلی و دارای دو کنتاکت دیگر و نیز می باشد. این دو کنتاکت توسط مقاومت با کنتاکتهای مربوط هستند. از این دو مقاومت در موقعی که کلید در وسط قرار دارد علاوه بر جریان بار, جریان گردشی نیز عبور می کند. ولتاژ یک پله سیم پیچ تپ چنجر می باشد. لذا حرکت کلید تبدیل بار همیشه با جرقه در کنتاکتها توام است( هر چند که این جرقه خیلی کوچکتر شده است). بدین جهت, کلید تبدیل بار همیشه در یک محفظه مجزا در داخل تانک ترانس نصب می گردد. شکل(9 – 8) تغییرات ولتاژ را در ضمن حرکت کلید از یک پله به پله دیگر و گذشتن از وضعیت های مختلف تا برای افزایش ولتاژ و یا گذشتن از تا در موقع کاهش ولتاژ نشان می دهد.
در وضعیت یا ولتاژ ترانس است. در وضعیت جریان بار خط از مقاومت نیز عبور می کند و به این جهت, باعث افت ولتاژ می شود که با جریان همفاز است. موقعیکه کلید وضعیت را پیدا می کند, هر دو مقاومت بصورت یک مقسم اهمی برای جریان گردشی در می آید و سبب نصف کردن ولتاژ انشعاب می شود.
در ضمن, این دو مقاومت برای جریان که جریان بارترانس در لحظه تغییر وضعیت کلید است, در حکم مقاومت های موازی می باشند. بنابر این, باعث افت ولتاژی به اندازه می شوند. حرکت کلید از یک طرف باید سریع باشد تا افت ولتاژهایی که به آن اشاره شد نظم کار مصرف کننده ها را بهم نزند, از طرف دیگر زمان عملکرد کلید, از دو پریود نیز نباید کوتاه تر باشد( برای فرکانس 50 حدود 40 میلی ثانیه), زیرا برای خاموش شدن جرقه, درضمن تغییر وضعیت از در ازدیاد ولتاژ و از در کاهش ولتاژ حداقل دوبار باید جریان از صفر بگذرد.

فصل سیزدهم
تست های راه اندازی

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله 54   صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله میان افزود ها: بدل یا معترضه؟

اختصاصی از فی بوو دانلود مقاله میان افزود ها: بدل یا معترضه؟ دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

1. مقدمه
این مقاله از پنج بخش تشکیل شده است . پس از مقدمه ، در بخش دوم ، دو اصطلاح میان افزایی و میان افزود معرفی می شوند ؛ میان افزایی پدیده ای است که در آن میان افزود ها (بدلها و معترضه ها ) با ایجاد وقفه ای کوتاه ، در جمله جا خوش کرده و سخنگو برای لحظه ای در دنیای دیگر سیر می کند . در این بخش ، این سؤال مطرح می شود که آیا به گفتة برخی دستور نویسان صفت می تواند بدل باشد یا خیر . در بخش سوم ، معناشناسی انتساب و شالوده های آن معرفی خواهند شد یعنی : قاعدة خلق
دنیا ، قائدة استمرار دنیا ، قائدة تخصیص دنیای اشاره ای و قائدة تفسیر اشاره ای . در بخش چهارم ، شیوه های تلویجی خلق دنیای زبانی و تغیر زاویه دید معرفی می شوند ، یعنی ، زمان گردانی ، سبک گردانی ، میان افزایی ، آیرونی و تعامل های کاربرد شناختی . در بخش پنجم ، خواهیم دید می توان معیاری از درون مباحث مربوط به معنا شناسی انتساب به دست آورد تا بر اساس آن بتوان دو نوع ساخت میان افزایی ، یعنی بدل و معترضه ، را از هم تمیز داد ؛ اعمال این معیار مارا سرانجام به این نتیجه خواهند رساند که صفتی که برخی دستور نویسان نام بدل بر آن می نهند ، در واقع لفظی است معترضه .

2. میان افزودها
میان افزودها نامی است که ما به مجموعه ساخت های بدلی و ممعترضه داده ایم . به نظر می رسد در تعاریفی که دستور نویسان از این دو گروه ساخت دستوری ارائه می کنند ، نیز نوعی اشتراک به چشم می خورد و آن مفهوم وقفة ای است که در طرح جملة اصلی پیش می آید . فرشید ورد (1375: 229) عبارت درنگی خاصی را به کار می برد . در هنگام کاربرد ساخت های بدلی ، به این دلیل وقفه پیش می آید تا توضیحات بیشتری در بارة هسته ارائه شود ، هر چند برخی دستور نویسان از عبارت دیگری همچون توصیف اسم دیگری ، نام دیگر شخص ، شغل یا موقعیت اجتماعی وی بهره گرفته اند (باغینی پور 1376: 17) . اما جمله معترضه ، جمله ای است که در ضمن جمله اصلی می آید و مفهومی چون دعا و نفرین و تذکر و توضیح و جز آنها را می رساند ، اما در مفهوم جمله اصلی نقش ندارد ؛ از این رو حذف آن ، خللی در معنی و پیام جملة اصلی پدید نمی آورد ، مانند دو جمله روانش شاد باد و بر خلاف آن چه معروف شده در دو مثال زیر :
استادم ، روانش شاد باد ، در فلسفه و عرفان کم نظیر بود .
مزد کیان ، بر خلاف آنچه معروف شده ، زندگی زاهدانه ای داشتند . (احمدی گیوی و انوری 1374: 206)
اما احمد گیوی و انوری در دستور زبان فارسی (2) خود دو مثال دیگر هم آورده اند :
بابک ، خدا حفظش کند ، بچة مؤدبی است .
مطابق روایت مسیحیان -- و این روایت با قرآن کریم تطبیق نمی کند -- عیسی (ع) به دست مخالفان کشته شد .
ریچارد ای اسپیرز(1373: 56- 155) بین لفظ معترضه و بند معترضه فرق می گذارد و بند معترضه را نوعی مشخص از لفظ معترضه به شمار می آورد . از نظروی لفظ معترضه ساختاری است که اطلاعات اضافی یا تکمیلی ارائه می کند و این نوع لفظ را می توان بدون لطمه خوردن به دستوری بودن یا معنای بنیادی سایربخشهای جمله حذف کرد :

Granted, I was late.
I hope to be early- very early – next time.
Keeping track of our investment, as we must do from time to time, is much easier with a computer.
We all arrived on time, of course.

و بند معترضه بندی غیر اساسی است که اطلاعات اضافی یا تکمیلی ارائه می دهد :

Jim , the man you just met, is my brother .
Our cat, the one we just bought, is getting to be annoying.
My Uncle George ,who became a farmer ,just adores our cat.
We gave another one to Mellissa, the one who had the curly hair, because she looked so much like Shirley Temple.

مک آرتور(1992) نیز در توضیح parenthesis در فرهنگ زبان انگلیسی خود آورده است :کلمه، عبارت ، بند یا جمله ای توصیفی ،توضیحی یا بدلی که ساختار را به گونه ای با وقفه مواجه می سازد که برآن تأثیری ندارد . در مورد این که آیا صفت می تواند در نقش بدل ظاهر شود یا خیر نیز توافق چندانی بین دستور نویسان دیده نمی شود. تنها صادقی (1357) ، مشکوه الدینی (1373) و ارژنگ(1374) بر این باورند که صفت را می توان در نقش بدلی به کار برد . انوری و احمدی گیوی (1374: 128) در توضیح نقش بدلی ، تبصره ای آورده اند بدین شرح که صفت نیز می تواند نقش بدلی داشته باشد ، همان گونه که در مثال های بالا برخی از بدلها در اصل ، صفت بوده اند . از آنجا که ایشان نقش بدلی را در بخش اسم آورده اند می توان به این نتیجه رسید که این کلمات که در اصل صفت بوده اند ، اکنون اسم اند و بدل . مثالهای ایشان عبارتند از :
گاندی ، منجی و پیشوای محبوب هند ، از چهره های درخشان قرن بیستم است .
از شیراز ، شهر ادب پرور فارس ، مردان نامدار و بزرگی برخاسته اند.
دهخدا، علامه و محقق نامی ، به زبان و ادب فارسی خدمتی بزرگ کرده است .
به نظر می رسد توضیح ایشان گرهی از کار فروبستة این سؤال نمی گشاید که آیا صفت در نقش بدل بکار می رود یا خیر . کافی است مثال های ایشان را با مثال های صادقی (1375)، مشکوه الدینی (1373) و ارژنگ(1374) مقایسه کنیم ؛ ما در این جا تنها مثال ارژنگ (ص 81) را می آوریم :
دختر کوچکم بیچاره امروز بیمار شد .
نگارنده بر این باور است که مباحث مطرح شده در این مقاله می تواند گره از کار بدل واقع شدن یا بدل واقع نشدن صفت بگشاید . در واقع شاید بتوان گفت که این مقاله بر آن است که دلیل استفاده از میان افزودها (بدلها و معترضه ها ) را در زبان های بشری توضیح دهد و این خود نتایج مثبت دیگری نیز به بار خواهد آورد.

3. معنا شناسی انتساب
پالاکاز (1993: 77 - 239) در مقاله ای تحت عنوان معنا شناسی انتساب :دنیاهای زبانی و زاویه دید به طرح مسائلی پرداخته است که بررسی آنها می تواند دلیل استفاده از ساخت های بدلی و معترضه را در زبان های بشری شرح دهد . بخش سوم مقاله حاضر عمدتا بر اساس مقاله پالاکاز است . وی در چکیده ای که قبل از مقالةخود ارائه کرده است ضرورت پرداختن به این مسئله را شرح داده است ؛ وی بر این باور است که آن تئوری معنایی ای موفق است که در آن زاویة دید شناختی شرح داده شده باشد . در این شرح ، تمام معانی بیان شده در متن را باید به منابع شخصی یا منابع شخصی ادعایی منسوب کرد . این بدان معنی است که تئوری معنی شناسی باید کل متن را به دنیای زبانی اختصاص دهد.... با چنین دنیای زبانی این امکان فراهم می آید تا به توصیف تغییراتی در زاویه دید بپردازیم که با نقل قول غیر مستقیم اول شخص در زبان بیانی همراه اند ؛ زمان گردانی و سبک گردانی را نیز را می توان با توصیف تغییرات در زاویه دید و دنیای زبانی توصیف کرد .
می دانیم که زبان ابعاد گوناگونی دارد ، اما وجود دو بعد در آن غیر قابل انکار است : اول جنبه اطلاعاتی زبان و دوم بعد بیانی ؛ بیان حالات درونی و به ویژه بیان زاویه دید شناختی (در تمایز با زاویه دید فضایی یا بصری ) را شامل می شود .از تحقیقاتی که به بررسی قاعده مندیهایی می پردازند که شالودة استفاده از زبان بیانی و بیان زاویه دید می باشند ، کار اثرگذار کورودا (1973)در باب
زاویه دید ، شرح بنفیلد برکورودا (1982) ،کونو (1987) درباب سخن مستقیم و ابعاد مربوط به احساس همدلی و درون حسی و همچنین گافمن (1981) در باب مشاهدات اجتماعی - بلاغی را می توان نام برد .
در نگاه نخست ، زاویة دید ظاهراًهیچ ارتباطی با معنا ندارد . گافمن (1981: 128) به مواضع (سخنی که ترتیب ، وضع یا موضع، یا نگارش ، یا خود معرفی شده شرکت کننده است ) و کونو (1972) به پایگاه سخنگو اشاره داشته اند ؛ بنفیلد (1982) که به زاویه دید در ادبیات می پردازد، مطلبی پیرامون سبک گفتار و تفکر ارائه شده و کورودا (1973) مطالبی پیرامون سبک های گزارشی و غیر گزارشی نوشته اند . این سبک ها و پایگاها چه ربطی به معنی دارد ؟ در این مقاله ، ثابت خواهیم کرد که توجه به زاویة دید در سخن در واقع برای تحلیل معنایی بسیار مهم است . همان گونه که ون دایک (1977: 49-47) خاطر نشان می سازد قضایا بر واقعیات دلالت دارند ؛ قضایا وقتی به هم مربوط اند که واقعیات به هم مربوط باشند . این به نوبه خود بستگی به یکسانی زاویة دید دارد که از آن زاویة دید این واقعیات بیان شده اند .
رفتار بی ثبات پیش فرضها دلیلی دیگر بر وابستگی به زاویه دید است . گزدار (1979: 119) مدعی است که صدق جملة (1) مستلزم صدق جمله (2) است :
(1) John regrets having killed his father.
(2) John killed his father.

و کارتانن و پیترز (1979) مدعی اند که صدق جمله (3) پای جمله(4) را به میان می کشد. و این به نوبة خود پای جملة (5) را به میان می کشد :
(3) John forgot that it wasn’t Bill who tapped Mary’s phone.
(4) It wasn’t Bill who tapped Mary’s phone.
(5) Someone tapped Mary’s phone.

اما نادرستی این ادعاها را آمیزه بافتی مناسبی به راحتی ثابت می کند ... بنابراین ، در مثال 6 هر چند محتوی بیان شده در بخش با حروف ایتالیک چاپ شده (که هم تراز با جمله یک است ) ممکن است صحت داشته باشد ، اما محتوی بخش هم تراز با جمله 2 ، حداقل از زاویه دید سخنگو نمی تواند صحت داشته باشد :
(6) In his disturbed condition, John wallows in guilt, real and imagined. For example, John regrets having killed his father, but his father isn’t dead, I just had lunch with him.

در اینجا... سخنگو با موقتاً از زاویة دید شبیه سازی شدة جان سخن گفتن ، محتوی بند متممی مربوط را به جان نسبت می دهد . به همین ترتیب ، در مثال (7) در حالی که محتوی بخش با حروف ایتالیک چاپ شدة هم تراز با جمله (3) ممکن است از زاویه دید سخنگو صحت داشته باشد ، اما محتوی بخش هم تراز با جمله (5) صحت ندارد :
(7) John mistakenly believed that someone had Mary’s phone, a proposition to which he became irrevocably committed. And upon personally investigating the matter, he came to the conclusion that it couldn’t have been Bill. But sometime later, John forgot that it wasn’t Bill who tapped Mary’s phone and accused him of it to his face.
در این جا ، نیز متن این موضوع را روشن می سازد که سخنگو محتوی متمم مربوطه را به جان نسبت می دهد .در واقع ، محتوی متممهای در برگیرنده واقعیت در مثال (1) و (3) از نظر انتساب مبهم اند ، و بنابراین، این جمله اگر جزئی از یک متن نباشد ، معلوم نمی شود که قرار است از زاویه دید چه کسی محتوایش درک شود . هر چند ابعاد در بر گیرنده واقعیت مثالهای (1) و (3) براین نکته به راستی دلالت دارند که متمم هایشان را باید از نظر واقعیات به حساب آورد ، اما این نکته را روشن نمی کنند که توسط چه کسی (آیا سخن گو یا طرف دیگری ، همچون 6و 7 ) و به کدام مفهوم نگرشی (مثلاً واقعیاتی در ارتباط با باور ، واقعیاتی فرضی یا واقعیاتی تخیلی )؛.. بافت زبانی نقشی بس حیاتی در تعیین زاویه دید و روابط معنایی مربوطی دارد که ارزش گذاری صدقی بدان ها وابسته است .
عدم قطعیت متممهای در برگیرندة واقعیت در باب انتساب ، آن گاه که در جملات منفرد قرار گیرند ، معمولاً با ظرافت تمام از دام مشاهدات تیز بینانه گریخته اند و انتساب این متممها به سخنگو بدیهی فرض شده است : شاید به این دلیل که هیچ ساختار زبانی سنتی مشخصی در ورای جمله وجود ندارد تا توجه خود را به این واقعیات معطوف کند . کانون توجه تنگ نظرانة حاصل در باب جمله طبیعتاً به این نظر منتهی شده است که اولاً معنا «اطلاعاتی [در یک جمله ] است که استفاده در بافت تهی را تعیین کند » (کتز 1977: 21 ) ، ثانیاً جملات اخباری ساده همچون «برف سفید است » (همان :3) با ادعا به اشتباه برابر دانسته شده است ، گویی که ادعاها می توانند در بافت تهی واقع شوند . حال
می توان این سؤال را مطرح کرد که جمله چه وقت می تواند یک ادعا باشد ؟ جمله تنها با عمل سخنگو / شنونده است که یک ادعا می شود ؛ سخنگو به طرح پرسش هایی پیرامون مناسبت صدقی به جمله معنای ارتباطی می بخشد و خود آن بافت بی نشان را در دسترس قرار می دهد که عدم قطعیت های موجود در جمله را رفع می کند ؛ این بافت ، بافت غیابی است . شنونده به گونه ای غیر ارادی فرضیاتی غیابی را دربارة منظور پاره گفتار (فرضیاتی همچون حقیقت را گفتن ) ، دربارة طرفی که پاسخگوی معانی ابراز شده است و زمان ارجاعی برای معانی ابراز شده مطرح می کند . پس بافت غیابی را می توان چنین معنی کرد :

(8)بافت غیابی :
الف ) پاره گفتار بازنمودی از حقایق (جهان وافعی ) است ، یا در ارتباط با جهان
واقعی است ؛
ب)سخن گو منبع تمامی معانی ابراز شده است ؛
پ) زمان ارجاعی ، زمان سخن گفتن است ، یعنی حال .
بافت غیابی برابر است با تخصیص دادن جملات مجزا (و بنابراین محتوی این جملات ) به یک دنیای زبانی خاص که زاویه دید سخنگو را جلب می کند . به طور کلی ، دنیای زبانی ساختاری است که زاویه دیدی شناختی را جلب می کند و چنین تعریف می شود :
(9)دنیای زبانی :
گسترده ای از متن که در ارتباط است با :
الف) ذهنیتی منحصر به فرد
ب) منبعی ذی شعور و منحصر به فرد
پ) زمان ارجاعی منحصر به فرد
جمله بدون اختصاص یافتن به دنیای زبانی ، مجموعه ای پیش ارتباطی باقی می ماند که دارای روابط معنایی است که حداقل تا حدی تعیین نشده اند . پس با دو مشکل دست به گریبانیم : 1) مشکل روابط معنایی در جملات منفرد ،2) مشکل تأثیر بافت زبانی بر انتساب . در واقع معنا شناسی انتساب بر آن است تا ادراکاتی از این قبیل را شرح دهد که چه کسی پاسخگوی کدام معانی ابراز شده در یک متن است . معانی را باید به منابعشان منتسب کرد : نقل قول مستقیم را به طرفی که از وی نقل شده است ، نقل قول غیر مستقیم را به طرفی که از وی نقل قولی غیر مستقیم صورت گرفته است ، محتوی رؤیای گزارش شده یک نفر ، گفتاری طعنه آ‎میز را به شخصیت پنهانی طعنه زن ، .. ..البته انتساب سخنگو در مقام سخنگو مورد بی نشان است . سخن ، حتی گونة تک گویی آن ... ترکیبی از معانی ابراز شده از زوایای دید گوناگون تلقی می گردد .
برای رد یابی مفهوم دنیاهای زبانی می توان مستقیماً سراغ مورگان (1996، 1973) رفت ؛ در این دو اثر مفاهیم دنیاها و محمولهای خالق دنیا ، به عالم زبان شناسی عرضه شده اند . دنیاهای زبانی همچنین مفاهیم جدید تر و متفاوتی را نیز به خاطر می آورند ، مفاهیمی همچون بازنمودهای سخن درکمپ (1981) ، فایلهای مرتبط در هیم (1983) ،موقعیت ها در باروایز و پری (1983) ، فضاهای ذهنی در فوکونی یر (1985) ، قلمروهای سخن در سورن (1985) و زمینه مشترک در کارتانن و پیترز (1979) . دنیاهای زبانی همچنین در ارتباط با بافت ها و حوزه های بافتی در مک کالی (1981، 1982) می باشند .
تحلیل مبتنی بر دنیای زبانی اساساً فرضیه ای پیرامون ساختار متن ، گونه های گفتار و سبک است . دنیاهای زبانی از آن جهت از ساختارهای معنایی مبتنی بر شرط صدق متمایزند که محتوایشان بافتی است و نه صرفاً معنایی ... منظور از ساختارهای دنیای زبانی ، دستیابی به ادراکاتی از انتساب و شیوه انتساب است ، حال چه از طریق گفتاری مستقیم باشد یا غیر مستقیم یا شبه مستقیم (کونو
1987: 18-1117).
در رویکرد مبتنی بر دنیاهای زبانی ، به متن به چشم ساختاری ایده آل می نگرد که دارای دنیاهای زبانی است و نه دارای جملاتی در مقام واحدهای زبانی نهایی ؛ متن همچنین دارای بازنمودهایی از نوع دنیای زبانی است که سطح سخن ساختار زبانی را تشکیل می دهند . در این
رویکرد ، سخن خود واقعیتی ذهنی است . ساختار سخن دنیای زبانی صرفاً تأثیر کاربرد شناختی پردازش جمله ها نیست ، بلکه در مقام جزء متمایز قوةنطق است... این رویکرد ذهن گرایانه به سخن این امکان را فراهم می سازد تا پدیده های زبانی به وجود آیند ؛ این پدیده ها زبان شناختی نمی شوند مگر این که به ادراکات خاص استفاده کنندگان در زبان در باب متن... توجه شود .... هدف بررسی جوهر شناختی یا معنایی ، آن بعد غیر اطلاعاتی و بیانی زبان است. این جوهر شناختی در دنیای زبانی تجسم یافته است .

3-1 خلق دنیا
در رویکرد مبتنی بر دنیای زبانی به متن ، دنیای زبانی ساختاری تفسیری است که به محتوی بافتی متن هویتی انتسابی می بخشد و وجه مشخصة آن... حداقل سه پارامتر استدلالی است ، یعنی ذهنیتی منحصر به فرد ، منبع ذی شعور منحصر به فرد ، و زمان ارجاعی منحصر به فرد. دنیاهای زبانی بزرگ ترین ساختار زبانی است که در آن کل متن ... به یک یا بیش از یک دنیای زبانی تخصیص داده می شود به مثال زیر دقت کنید :

(10) Mary dreamed that John and her brother were being held captive in a Chinese laundry and that John was trapped in an overly starched white shirt.

بازنمود این مثال را پالاکاز به شکل نمودار زیر آورده است :

Fact, self, contemp

Mary i , dream j -ed k

Dream j , Mary i , past k

that John and her brother were being held captive in a Chinese laundry and that John was trapped in an overly-starched white shirt.

نمودار 1

در این نمودار ، مستطیل نقطه چین بیرونی ، دنیایی اشاره ای است ، و در این مورد دنیای زبانی مسلط بر متن است که دنیای سخن گو را نشان می دهد . دنیای زبانی وابسته ، که هم تراز با بند وابستة مربوط به گزارش رؤیاست ، مثالی است از نمونه ای آرمانی از دنیای زبانی که محمول خلق کنندة دنیا مطابق با قاعدة خلق دنیا بر پا کرده است . مستطیلهای با خط پیوسته ، دنیای زبانی را نشان می دهد :
(11) خلق دنیا :
یک محمول خلق کنندة دنیا ، دنیای زبانی وابسته ای را راه می اندازد (یا از سر
می گیرد ) که متمم محمول خلق کننده دنیا به آن دنیای زبانی وابسته تخصیص داده است . ارزش های معرف دنیای زبانی را مواردزیر تعیین می کنند :
الف) ذهنیت = وضعیت ذهنی نمایه گذاری شده که محمول خلق کننده دنیا بیان کرده است ؛
ب) منبع= منبع، عامل یا تجربه گر نمایه گذاری شدة محمول خلق کنندة دنیا ؛
پ) زمان ارجاع = زمان نمایه گذاری شدة محمول خلق کنندة دنیا (یا زمان نمایه گذاری شدة هم تراز با دیگر عوامل زمان بندی ، همچون قیدهای زمان ).
قاعدة خلق دنیا .... دنیای زبانی نمایه گذاری شدة وابسته ای ارائه می کند .... و ذهنیت ، منبع و زمان ارجاعی آن را می توان به شکل
and past k ، Mary j ، i dream

بازخوانی و به شکل زیر به آن ارجاع داد :
and past k) ، Maryj ، i dream LW (
3-2 استمرار دنیا
به جملة زیر دقت کنید :
(12) Mary dreamed that John and her brother were being held captive in a Chinese laundry. John was trapped in an overly starched white shirt.

اگر (12) را با (10) مقایسه کنیم ، می بینیم که هم معنایند و این در حالی است که در (12) دو جمله داریم . هم معنایی (12)و (10) را قاعدة استمرار دنیا شرح می دهد و جمله دوم مثال (12) را در دنیای رؤیا نشان می دهد :
(13) استمرار دنیا
دنیای زبانی به طور نامحدود در متن پیش می رود (در متن نوشتاری [در انگلیسی] به سمت چپ و با گذر از محدوده جمله ) تا این که وقفه ای در آن ایجاد کنند .
مفهوم وقفه در دنیای زبانی ، مفهومی است بس اساسی در تحلیل ساختهای میان افزود . در ساده ترین وضع ، وقفه با ارجاع صریح رو به عقب به دنیای زبانی تحقق می یابد :
Mary dreamed that she was hungry. The dream made her angry.

در این مثال ، وقوع پیش مرجعی the dream وقفه ای را در دنیای زبانی رؤیا باعث می شود . وقفه همچنین ممکن است در موارد مربوط به ساخت های نحوی موازی ، موقتی باشد ، همچون :
Mary dreamed that she was hungry. She also dreamed that she raided the refrigerator
و میان افزود ها معمولاً وقفه ای را در دنیای زبانی باعث می شوند :
He i was going to be nominated , Maxi thought , and would finally be able to prove himself.

3-3 تخصیص دنیای اشاره ای
قاعده ای دیگر ضروری است تا نمودار را کامل کند ، یعنی قاعدة تخصیص دنیای اشاره ای :
(14) تخصیص دنیای اشاره ای
ساختارهای ریشه ای (همچون جملات و جملات ناقص ) که از نظر دستوری مستقل اند ، به دنیای زبانی تخصیص می یابند (حال ، خود ، واقعیت ) ، دنیایی زبانی با ارزش های اشاره ای : الف)ذهنیت =واقعیت گونه، ب) منبع = یک خود ، پ)زمان ارجاع = حال
پس نمودار2 حاصل می آید . تخصیص دنیای اشاره ای ، زمان دومی را به (12) ربط می دهد و جمله دوم را به دنیای زبانی اشاره ای درونه ای تخصیص می دهد و همان گونه که در نمودار بالا نشان داده شده است ، اساساً بین بازنمود (10)و (12) تمایز قائل می شود.... اگر هر دنیای زبانی اشاره ای در بازنمود دنیای زبانی ، زاویه دیدی متفاوت ... را توصیف می کند ، آنگاه پیش بینی قواعدی که دو نمودار بالا را بدست می دهند این است که (12)و نه (10) را باید در مقام بیانگر تغییری در زاویه دید تعبیر کرد و دقیقاً نیز چنین است. هر چند (10)و (12) محتوای قضیه ای یکسانی دارند ، اما دارای ویژگی های انتسابی متفاوتی می باشند که به تأثیرات ادبی متفاوتی ربط دارند .

Fact, self, contemp

Mary i , dream j -ed k

Dream j , Mary i , past k

that John and her brother were being held captive in a Chinese laundry and that John was trapped in an overly-starched white shirt.

Fact, self, contemp

John was trapped in an overly-starched white shirt.

نمودار 2

در مثال (10) زاویة دید از اول تا آخر ثابت است ؛ این مثال ، دارای بند وابستة دومی است که از نظر دستوری وابسته است و سخنگو آن را از زاویة دید سخنگو ، گزارش و تفسیر می کند . اما همان بند در قالب جمله از نظر دستوری ناوابستة موجود در (12) از زاویة دید شبیه سازی شدة رؤیای مری تفسیر می شود .

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله 50   صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

پایان نامه ویندوز سِرور 2003

اختصاصی از فی بوو پایان نامه ویندوز سِرور 2003 دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک پرداخت و دانلود

*پایین مطلب *   فرمت فایل :Word ( قابل ویرایش و آماده پرینت )

  تعداد صفحه:79

فهرست مطالب

عنوان                                                           صفحه

فصل اول : معرفی ویندوز سرور 2003

• ویرایشهای ویندوز سرور 2003   ................................................................................................................   1

• ویرایشStandard   ........................................................................................................................   1

• ویرایش Enterprise ......................................................................................................................   2 

• ویرایش Datacenter .....................................................................................................................   2      

• ویرایش Web.......................................................................................................................................   2

• خدمات نصب راه دور در سرور ..............................................................................................................   3

• تقاضای کمک ...........................................................................................................................................   4

• کمک رسانی بدون دعوت     ..................................................................................................................   4 فصل دوم : نصب و روش های آن

•  

• مدل های نصب   ...........................................................................................................................     6

• winnt.exe در مقابل winnt32.exe .................................................................................   7

• استفاده از winnt.ece ................................................................................................................   7

• استفاده از winnt32.exe ..........................................................................................................    8

• نصب از روی سی دی  .....................................................................................................................   8

• نصب اتوماتیک  ................................................................................................................................   9

• نصب بر اساس تصویر ......................................................................................................................   9

• نصب بر اساس فایل جواب   ..........................................................................................................   10

• نصب غیر حضوری  ...........................................................................................................................   10

• sysprep .....................................................................................................................................   12

• ایجاد sysprep.inf   ..................................................................................................................   13

• اجرای برنامه ها پس از اتمام کار sysprep   ...............................................................................   14

• تکثیر تصویر اصلی در یک فایل   .......................................................................................................   14

• مرحله مینی ستاپ   ...........................................................................................................................   14

• (RIS) Remote Installation Service .....................................................................   15

•  

فصل سوم : سرویس مسیر یابی و دستیابی از راه دور (RRAS)

• امن کردن RRAS   .........................................................................................................................     19

• تماس مجدد   ......................................................................................................................................     21

• ID تماس گیرنده   .............................................................................................................................   21

• شبکه های خصوصی مجازی   ...................................................................................................................   22

• نصب RRAS   ...............................................................................................................................   23

• فعال کردن RRAS   ........................................................................................................................   24

• پیکربندی دستیابی راه دور (شماره گیری یا VPN ) ..............................................................................   25

• پیکربندی NAT در مسیریاب   ..........................................................................................................   27

• پیکربندی VPN و NAT   ................................................................................................................   29

• پیکربندی یک اتصال امن بین دو شبکه خصوصی   ..................................................................................   30

• پیکربندی RRAS  بصورت سفارشی   ...............................................................................................   32

• پیکربندی سرویس گیرنده های RRAS ..............................................................................................   33

• مدیریت و عیب یابی RRAS   .......................................................................................................   35

• مدیریت چند سرویس دهنده RRAS   ..............................................................................................   36 فصل چهارم : معرفی دایرکتوری فعال

•  

• نصب دایرکتوری فعال و ایجاد ناحیه دیشه ..............................................................................................     39

• افزودن ناحیه فرزند   ...........................................................................................................................     42

• ابزار مدیریت دایرکتوری فعال   .........................................................................................................       45

• کامپیوتر ها و کاربران دایرکتوری فعال   ................................................................................................     46

• توافق ها و ناحیه های دارکتوری فعال   ..................................................................................................     46

• سایت ها و خدمات دایرکتوری فعال   .................................................................................................     46

• افزودن کاربر به ناحیه   ........................................................................................................................       47

• تنظیمات زمان ورود به شبکه و کامپیوتر های شبکه   ..........................................................................       48

• تغییر نام کاربر     ..................................................................................................................................     50فصل پنحم :خدمات نام ناحیه ( DNS )

• مروری بر سرورهای DNS: .................................................................................................................     51

• فضای نام DNS  ................................................................................................................................   52

• نحوه کار DNS .....................................................................................................................................   54

• نصب خدمات نام ناحیه ..........................................................................................................................   56

• پیکربندی سرور DNS ...........................................................................................................................   57

• ایجاد منطقه مستقیم جستجو   ......................................................................................................................   57

• رونوشت برداری منطقه .......................................................................................................................... 58

• نام منطقه و بروز کردن پویا ( Dynamic Update ) .................................................................. 60

• ایجاد یک منطقه جستجوی معکوس   ............................................................................................................   60

• نامگذاری منطقه جستجوی معکوس   ............................................................................................................. 61

• مدیریت DNS   .................................................................................................................................... 62

• عیب یابی خدمات سرور DNS   ........................................................................................................... 65فصل ششم : پروتکل پیکربندی پویای میزبان ( DHCP )

•  

• آشنایی با DHCP  ..............................................................................................................................   67

• نصب خدمات DHCP ......................................................................................................................   68

• پیکربندی خدمات DHCP  توسط خدمات میدان دید ...........................................................................   69

• مباحث مربوط به قرارداد DHCP  ........................................................................................................ 70

• ایجاد میدان دید فوق العاده ( Superscope )   ......................................................................................71

• ایجاد ذخیره ها ............................................................................................................................................ 73

• فال سازی میدان دید    ................................................................................................................................73

• تأیید سرور DHCP در دایرکتوری فعال ..................................................................................................74

• یکپارچه سازی DHCP ‌ و DNS .............................................................................................................75

• ویرایش گزینه ای سرور DHCP ............................................................................................................ 76

• بررسی قراردادهای DHCP ..................................................................................................................   77

• بارگذاری پشتیبان پایگاه داده DHCP‌ ....................................................................................................   78

• عیب یابی DHCP   ............................................................................................................................   79 

فصل اول : معرفی ویندوز سِرور 2003

ویندوز سرور 2003 نسبت به ویندوز 2000 گام بزرگی به جلو محسوب می‌شود. برای مدیران شبکه‌های ویندوز NT هم این نگارش جدید سیستم‌عامل مایکروسافت آن قدر ابزار و کنترل‌های مدیریتی زیادی را به ارمغان آورده است که آنها را از ادامه کار با NT منصرف می‌کند.

ویرایش‌های ویندوز سرور 2003

* ویندوز سرور 2003 ویرایش standard

* ویندوز سرور 2003 ویرایش enterprise (نگارش‌های 32 و 64 بیتی)

* ویندوز سرور 2003 ویرایشdatacenter

* ویندوز سرور 2003 ویرایشweb server

ویرایش standard

ویرایش standard ویندوز سرور 2003 برای اغلب شبکه‌ها مناسب است. این ویرایش، چندپردازشی متقارن (SMP) چهارراهه و 4 گیگابابت RAM را پشتیبانی می‌کند. از ویرایش استاندارد می‌توان برای میزبانی network load balancing (ولی نه cluster services) و terminal server استفاده کرد.

ویرایش enterprise

ویرایش enterprise چنان طراحی شده است که همه نیازهای شرکت‌هایی با هر اندازه را برآورده می‌سازد. این ویرایش SMP هشت‌راهه، 32 گیگابایت RAM در نگارش سی و دو بیتی، 64 گیگابایت RAM در نگارش 64 بیتی، و همچنین خوشه‌بندی سرویس‌دهنده‌ها تا هشت گره را پشتیبانی می‌کند.

ویرایش enterprise جایگزین ویرایش advanced server ویندوز 2000 شده است.

ویرایش datacenter

ویرایش datacenter که قدرتمندترین ویندوز به شمار می‌آید در نگارش سی و دو بیتی، SMPی 32 راهه و در نگارش 64 بیتی، SMPی 64 راهه را پشتیبانی می‌کند. این ویرایش در نگارش سی و دو بیتی 64 بیتی 512 گیگابایت RAM را پشتیبانی می‌کند.

ویرایش web

این محصول جدید ویندوز برای ایجاد و راه‌اندازی سایت وب ساخته شده است. این ویرایش شامل IIS نگارش 6/0 و اجزای دیگری است که امکان میزبانی برنامه‌ها و صفحات وب و سرویس‌های وب XML را فراهم می‌کنند. از ویرایش web نمی‌توان برای راه‌اندازی مزرعۀ سرویس‌دهندۀ وب که به خوشه‌بندی نیاز دارد استفاده کرد، و در آن نمی‌توان هیچ گونه سرویس مدیریت شبکه مثل اکتیودایرکتوری، سرویس‌های DNS ، یا سرویس‌های DHCP را نصب نمود.

خدمات نصب راه دور (RIS) در سِرور

قبلاً RIS فقط برای نگارش‌های سرویس‌گیرنده / ایستگاه کاری ویندوز موجود بود، اما اکنون توابع جدید NET RIS را در همه نگارش‌های ویندوز سرور 2003 غیر از datacenter می‌توان به کار گرفت.

Remote desktop در ابتدا در ویندوز 2000 معرفی شد.

نرم‌افزار سرویس‌گیرنده (با نام Remote Desktop Connection) در ویندوز XP (عضو سرویس‌گیرندۀ خانوادۀ ویندوز سرور 2003) قرار داده شده است. برای نگارش‌های ویندوز پیش از XP ، می‌توان نرم‌افزار سمت سرویس‌گیرنده را از سی‌دی ویندوز سرور 2003 ، یا از یک نقطه اشتراکی شبکه که حاوی فایل‌های نصب ویندوز سرور 2003 باشد نصب نمود.

فقط با چند کلیک ماوس می‌توان سرویس‌دهنده را برای دستیابی راه دور پیکربندی کرد. همۀ سرویس‌دهنده‌های ویندوز سرور 2003 یک گروه محلی به نام Remote Desktop Users Group دارند، که می‌توان به آن کاربر اضافه کرد و امنیت آن را پیکربندی نمود.

پروژه چگونگی ارتباطات در داخل سازمانها و مشاوره مدیریت با کارکنان

اختصاصی از فی بوو پروژه چگونگی ارتباطات در داخل سازمانها و مشاوره مدیریت با کارکنان دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

توضیحات :

ارتباط در لغت به معنی مشارکت در یک نظر و ایجاد رابطه برای انتقال یک خبر به کار رفته است. از اواخر سالهای 1930 و پس از انتشار مقاله ای تحت عنوان (اطلاعات یک مسعله ی اندیشه است) به مرور اندیشمندان درصدد بررسی ارتباطات از طریق ریاضیات برآمدند. رفته رفته مفهوم ارتباطات به فرایند اطلاعات تبدیل شد. متعاقب این امر (سیبرنتیک) عنوان شد که آن عبارت است از مجموعه تئوریهای مربوط به قانونمند ساختن انتقال و دریافت یک خبر بین انسان و ماشین.

 
فهرست مطالب :

• فصل 1-ارتباط در سازمان
• مفهوم ارتباط
• عوامل ایجاد ارتباط در سازمانها
• انواع ارتباط در یک سازمان
• انواع ارتباطات در یک سازمان (Communication)
• اهمیت ارتباط در سازمان
• غایتهای حاصل از ارتباط
• ایجاد تغییرات سازمانی
• پیش بینی و جل گیری از تنش های سازمانی
• تحکیم وضعیت کارکنان
• ایجاد همبستگی بین اعضا و سازمان
• ارتباطات سازمانی را چگونه برقرار کنیم؟
• پیشنهادهای مربوط به بهبود ارتباطات در سازمان
• فصل 2-انواع جلسات در سازمان
• جلسه گروه موافق و مخالف
• جلسه گروه همسو
• میزگرد
• سمینار
• سمپوزیم
• جلسة مجمع عمومی
• کنفرانس
• کنگره
• فصل 3-نفوذ در دیگران
• الگوهای نفوذ در دیگران
• قدرت و اختیار
• نفوذ از راه تهدید اجبار
• نفوذ از راه مهارت و استادی
• نفوذ از راه همکاری و همیاری (تشریک مساعی)
• خلاصه
• بهبود ارتباطات — نکاتی برای مدیران

فرمت فایل ورد و در 33 صفحه می باشد

دانلود مقاله راهکارهای بهبود تغذیه جامعه

اختصاصی از فی بوو دانلود مقاله راهکارهای بهبود تغذیه جامعه دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

 خلاصه:
بر اساس آخرین تعریف امنیت غذایی که توسط سازمان جهانی بهداشت و FAO ارائه شده است، "دسترسی همه مردم در تمام اوقات و نقاط به غذای کافی و سالم به منظور زندگی سالم و فعال " چنانچه روندهای فعلی از ناامنی غذایی و سوء تغذیه ادامه یابند و مداخله موثر برای تغییر و اصلاح آنها صورت نگیرد پی آمدهای زیانبار و نامطلوب اقتصادی و سلامتی ناشی از آن در سالهای آینده ملموس تر خواهد شد.
کلیه شواهد حاکی از آن است که جامعه ایرانی در یک گذر شتاب زده تغذیه ای به سرعت بطرف یک مشکل مضاعف پیش می رود. به این معنی که از یکطرف سوء تغذیه پروتئین انرژی در کودکان زیر 5 سال کشور و کمبود ریزمغذیها (آهن، ید، روی، کلسیم، ویتامین A و D) در سهم بزرگی از جمعیت کشور مشاهده می شود. بطوری که بررسی ANIS توسط دفتر بهبود تغذیه جامعه در وزارت بهداشت در سال 1377 نشان داده است که 800 هزار کودک زیر 5 سال (4/15%) دچار کوتاه قدی تغذیه ای متوسط و شدید هستند که حاکی از سوء تغذیه مزمن و طولانی است. بررسی ملی تعیین وضعیت ریزمغذیها در سال 1381 نیز نشان داده است که از 15 تا 40 درصد کودکان، نوجوانان و زنان باردار دچار کمبود آهن هستند و کمبود روی در حدود 30 درصد کودکان و نوجوانان و 44 درصد زنان باردار کشور وجود دارد.
از طرف دیگر نشانه های هشدار دهنده از گسترش بیماریهای متابولیک از جمله بیماریهای قلبی عروقی، دیابت، چاقی و انواع سرطانها در شهرها و بخصوص شهرهای بزرگ دیده می شود. بر اساس آمار موجود از هر 800 مورد مرگ روزانه 300 مرگ به عـــلت بیــــماریهای قلبی عروقی است و یکی از دلایل عمده آن تغییر الگوی مصرف غذا می باشد.
باید خاطر نشان کرد که خطر ابتلای به بیماریهای متابولیک لزوما" منحصر به طبقات پردرآمد نیست بلکه طبقات کم درآمد نیز آسیب پذیری بالا دارند. از اینجاست که این روزها در حاشیه شهر تهران در میان خانوارهای کم درآمد یک کودک مبتلا به سوء تغذیه در کنار یک مادر فربه و در عین حال دچار کمبود ریزمغذیها فراوان دیده می شود.
تردیدی نیست که گسترش بیشتر دو پدیده مورد بحث در کنار یکدیگر از یک طرف بازده سرمایه گذاری در بخـــش آمــــوزش و کیفیت نیروی انسانی را تهدید می کند و از طرف دیگر هزینه های درمان را در سالهای آینده به شدت بالا خواهد برد. بالاخره بار بیماری و اقتصادی ناشی از مشکل گفته شده در گذر شتاب زده تغذیه ای روند فزاینده خواهد داشت.
گــرچــه مشکـــلات وسیع و پیچیده هستند، در مقابل فرصتها نیز جذاب و امیدوار کننده می باشند. از یک طرف تکنولوژی کم هزینه و موثر برای مقابله با سوء تغذیه در قالب مداخله هدفمند در سطح محله ها در دسترس است و از طرف دیگر قبل از اینکه بیماریهای متابولیک به یک معضل بهداشتی و سلامتی پرهزینه و کم نتیجه تبدیل شوند می توان با یک حرکت ملی در جهت پیشگیری، آن را مهار کرد.
حفظ سلامت تغذیـــه ای و تامین امنیت غذایی در سطح خانوار تابع چهار عامل، 1) درآمد و قیمت ها بعنوان یکی از مهمترین عوامل موثر در انتخاب و خرید غذا، 2) دسترسی به غذا در بازار و محل زندگی، 3) آگاهی و دانش خانواده در مورد غذا و تغذیه از نظر خرید، نگهدای، پخت غذا و توزیع آن در خانوار، 4) دستـــرسی به خـــــدمات بهداشتی درمانی برای پیشگیری و درمان بموقع بیماریها و سلامت افراد برای بهره گیری مطلوب بیولوژیک سلولی از مواد مغذی مصرفی است.
دفتر بهبود تغذیه جامعه در معاونت سلامت اقدامات متعددی را برای کاهش سوء تغذیه کودکان، کاهش کمبود ریزمغذیها، شناسایی وضعیت موجود و ارتقاء فرهنگ و سواد تغذیه ای جامعه، افزایش دانش و مهارت کارکنان بهداشتی درمانی در زمینه تغذیه صحیح گروههای سنی مختلف به اجرا در آورده است.
طرح مداخله ای بین بخشی کاهش سوء تغذیه کودکان، طرح حمایتی کودکان مبتلا به سوء تغذیه در خانوارهای نیازمند، غنی سازی آرد با آهن و اسید فولیک، غنی سازی سایر مواد غذایی (شیر، روغن، بیسکویت و کلوچه و ماکارونی) با انواع ریزمغذیها و ویتامین های A و D بصورت پایلوت، طرح آهن یاری هفتگی و آموزش تغذیه دختران دانش آموز دبیرستانی، آموزش پزشکان و متخصصین کودکان در زمینه رشد و تغذیه کودک، پایش ید ادرار دانش آموزان 10-8 ساله بطور سالانه و برنامه های مداخله ای دیگر با مشارکت و همکاری سایر بخش های توسعه از جمله جهاد کشاورزی، آموزش و پرورش، نهضت سواد آموزی، کمیته امداد امام، بهزیستی، بازرگانی و ...... در دست اجراست و آنچه که برای موفقیت برنامه ها و بهبود وضعیت تغذیه مردم در سطح استان ضروری و حائز اهمیت است، حمایت خاص از اجرای این برنامه ها بدلیل ماهیت چند بخشی بودن آنها و جلب همکاری مقامات و مسئولین استان می باشد.
مقدمه:
نقش تغذیه در سلامت و کارآیی و یادگیری انسانها و ارتباط آن با توسعه اقتصادی طی تحقیقات وسیع جهانی به اثبات رسیده و نشان داده شده است که سرمایه گذاری در تامین امنیت غذایی و سلامت تغذیه ای مردم نه تنها با صرفه و اقتصادی است بلکه از ضروریات غیر قابل اجتناب ملی بشمار می رود.
با وجود اینکه تلاشهای زیادی در سطح جهان در جهت بالا بردن سطح سلامت جامعه صورت گرفته و این اقدامات موجب کاهش مرگ و میر خصوصا" در اطفال و افزایش طول عمر در اغلب کشورهای جهان شده است، اما سوء تغذیه انرژی پروتئین در کودکان زیر 5 سال و کمبود ریزمغذیها (ید، آهن، روی، ویتامین A و .......) همچنان، مهمترین مشکلات تغذیه ای در اغلب کشورهای در حال توسعه و از جمله کشور ما می باشد. این در حالی است که آگاهی و تجربه کافی در زمینه پیشگیری از سوء تغذیه وجود دارد (1).
بر اساس اطلاعات موجود در سال 1995 حدود 200 میلیون کودک و یا به عبارتی 30% از کل کودکان زیر 5 سال دنیا مبتلا به سوء تغذیه هستند. در حال حاضر، 79% از کودکان سوء تغذیه ای دنیا در آســـیا، 17% در افریقــــا و 3% در امریکای لاتین هستند. بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی (WHO global data base)WHO روند شیوع سوء تغذیه در طی دهه های اخیر رو به کاهش بوده است (2).
سوء تغذیه پروتئین انرژی یکی از مشکلات تغذیه ای شایع در کودکان زیر 5 سال کشور است. بر اساس نتایج آخرین بررسی کشوری انجام شده که در آبانماه سال 1377 انجام شد، 7/13% کودکان زیر 5 سال در مناطق روستایی 6/9% در مناطق شهری بر اساس شاخص وزن برای سن دچار سوء تغذیه متوسط و شدید هستند و کوتاه قدی تغذیه ای که حاکی از سوء تغذیه مزمن و طولانی است در 8/21% کودکان روستایی و 11% کودکان شهری وجود دارد (3). بر اساس این بررسی، میزان شیوع سوء تغذیه در برخی از استانهای کشور از جمله سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خراسان، زنجان، کردستان، یزد، فارس، خوزستان، اصفهان، همدان و سمنان بالاتر از میانگین کشوری است (1). سایر کمبودهای تغذیه ای مانند کم خونی فقر آهن، اختلالات ناشی از کمبود ید، کمبود ویتامین A و B2 از دیگر مشکلات تغذی ای در جهان و ایران است.
بر اساس آخرین گزارشات سازمان جهانی بهداشت، دو میلیارد نفر از مردم جهان دچار کم خونی فقر آهن هستند (4)، تا 3 میلیون کودک زیر 5 سال از علائم بالینی کمبود ویتامین A رنج می برند و 250 میلیون کودک دچار کمبود تحت بالینی (Subelimical) متوسط و شدید هستند (5).
بــــررسی کشوری سال 1374 حاکی از آن است که یک سوم زنان در سنین باروری دچار کم خونی می باشند (6). بررسی کشوری تعیین کمبود ریزمغذیها در سال 1381 نیز حاکی از شیوع بالای کمبود آهن، روی، ویتامین A و D در گروههای سنی مختلف می باشد (7). مطالعه کشوری سال 1368 نشان داده اســـت که کمبود ید بصورت آندمیک در تمام نقاط کشور وجود دارد و 68% دانش آموزان 18-6 سال مبتلا به گواتر بودند(8). آخرین بررسی ملی انجام شده در سال 1380 شیوع گواتر را در کشور 9/9 درصد نشان داده است (9). بررسی های مصرف مواد غذایی که طی سالهای 74-1370 توسط انستیتــــو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور و وزارت کشاورزی انجام شد نشان می دهد که کمبود دریافت ویتامین B2 در کل کشور و کمبود دریافت ویتامین A در مناطق روستایی کشور وجود دارد (10). مطالعات پراکنده حاکی از کمبود روی و مس در نقاط مختلف کشور می باشد.
علاوه بر سوء تغذیه ناشی از فقر، شواهد موجود حاکی از آن است که جامعه ایرانی به سرعت دوران گذر تغذیه ای را پشت سر می نهد و نشانه های هشدار دهنده گسترش بیماریهای متابولیک نظیر قلب و عروق، دیابت، انواع سرطانها و چاقی در شهرها بخصوص شهرهای بزرگ دیده می شود. بر اساس آمارهای موجود از 800 مورد مرگ روزانه، 300 مورد مربوط به بیماریهای قلبی عروقی است که یکی از علل عمده آن تغییر در الگوی مصرف غذا و افزایش مصرف مواد قندی و چربی در کشور می باشد.
آمـــارها نشان می دهد که 30% افراد بیشتر از مقدار توصیه شــده روزانه چربی مصرف می کنند و مصرف مواد قندی 40% بیشتر از مقادیر توصیه شده روزانه است (11).
از عوامل ایجاد کننده سوء تغذیه می توان، بیسوادی والدین، ناآگاهیهای تغذیه ای، اعمال روشهای نادرست در تغذیه کودکان (زود یا دیر شروع کردن غذای کمکی، استفاده از غذای کمکی نامناسب و ......) دسترسی ناکافی به خدمات بهداشتی و آب آشامیدنی سالم، کمبود مواد غذایی، پایین بودن درآمد خانوار، افزایش بعد خانوار، رعایت ننمودن اصول بهداشتی و درگیر شدن کودک در زنجیره عفونت و سوء تغذیه را نام برد. روند روبه رشد شهرنشینی و تغییرات شیوه زندگی ناشی از آن بخصوص از نظر اقتصادی، کاهش تحرک جسمی، تغییرات عمده در رژیم غذایی و بروز چاقی از عللی هستند که خطر بروز بیماریهای متابولیک را افزایش می دهند. کنترل این بیماریها که با اصلاح الگوی مصرف غذا و شیوه زندگی قابل پیشگیری است نیاز به سرمایه گذاری و برنامه ریزی اصولی دارد. در این راستا، تنظیم سیاست های کلان و برنامه های اجرایی در زمینه ارتقاء فرهنگ و سواد تغذیه ای در سطوح ملی و استانی، اجرای مداخلات بین بخشی در زمینه افزایش دسترسی مردم به مواد غذایی، اجرای طرحهای اشتغال زایی، سواد آموزی بویژه برای زنان، تقویت برنامه های سلامت مادر و کودک از جمله تنظیم خانواده، تغذیه در دوران بارداری و شیردهی، ترویج تغذیه با شیر مادر، آموزش عملی مادران در زمینه تغذیه تکمیلی کودک، تغذیه کودک در دوران بیماری و نقاهت، رعایت تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه، تاکید و تقویت پایش رشد کودکان، سالم سازی آب آشامیدنی، بهــــسازی محیط و بهداشتی کردن توالت ها، راه اندازی واحدهای مشاوره تغذیه در شبکه های بهداشتی درمانی به کمکهای غذایی و درمانی برای کودکان دچار سوء تغذیه با همکاری سایر بخش ها و...... ضروری است.

بیان مسئله:
مطالعات مختلف تغذیه ای در سالیان گذشته نشان داده اند که سوء تغذیه در ابعاد مختلف در نقاط مختلف کشور وجود دارد. بر این اساس مهمترین مشکلات تغذیه ای عبارتند از سوء تغذیه پروتئین – انرژی، کم خونی فقر آهن و کمبود آهن، اختلالات ناشی از کمبود ید، روی، کلسیم، ویتامین A کمبود B2 و ویتامین D.
بــــا توجـــه به گستردگی کشور و وجود 4 اقلیم متفاوت از 6 اقلیم موجود در دنیا به نظر می رسد که به منظور مبارزه قاطع با این مشکلات برنامه ریزی اساسی برای بدست آوردن الگوی صحیح مشکل و بدنبال آن پدید آوردن سیستم کارآ و هدفمند اجرایی ضروری بنظر می رسد.
سوء تغذیه پروتئین – انرژی (PEM)
آخرین بررسی کشوری که در سال 1377 (بررسی ANIS ) توسط دفتر بهبود تغذیه جامعه در معاونت سلامت وزارت بهداشت انجام شده است حاکی از آن است که سوء تغذیه پروتئین انرژی یکی از مشکلات تغذیه ای شایع در کودکان زیر 5 سال کشور بشمار می رود (3).
کم وزنی: (Under Weight) بر اساس شاخص وزن برای سن، در 11 درصد کودکان زیر 5 سال کشور وجود دارد. بالاترین میزان شیوع کم وزنی در استان سیستان و بلوچستان (8/15%) یعنی از هر 4 کودک یک نفر و پایین ترین مـــیزان شــــیوع مربوط به استان گلستان (4%) می باشد. کم وزنی می تواند به علت کمبود دسترسی به غذا، ابتلا مکرر به بیماریها، انجام نشدن مراقبتهای بهداشتی ایجاد شود. این مطالعه همچنین نشان داده است که شیوع کم وزنی در روستا (7/13%) به صورت معنی داری از شیوع کم وزنی در شهرها (6/9%) بیشتر است. اما اختلاف معنی داری بین شیوع کم وزنی در دختران و پسران وجود ندارد (3).
کوتاه قدی تغذیه ای (Stunting): 4/15% کودکان زیر 5 سال کشور دچار کوتاه قدی تغذیه ای متوسط و شدید هستند. (از هر 7 کودک یک نفر). محدودیت دسترسی به غذا، تناوب دستیابی به انواع خاص غذاها (به دلیل تغییرات فصلی)، ابتلا مکرر به بیماریهای اسهالی، عفونت های حاد تنفسی و آلودگی های انگلی از عوامل عمده بروز این مشکل است. کوتاه قدی تغذیه ای در استان سیستان و بلوچستان بیشترین میزان شیوع را دراد یعنی 38% (از هر 3 کودک یک نفر) و در استان گیلان کمترین میزان شیوع مشاهده شده است 8/6% (از هر 15 کودک یک نفر). شیوع کوتاه قدی تغذیه ای نیز در روستاها دو برابر از شهرهاست. در مقیاس کشوری، میزان شیوع کوتاه قدی تغذیه ای بین دختر و پسر اختلاف ندارد (3).
بطور کلی این مطالعه نشان می دهد که در حال حاضر 800 هزار کودک زیر 5 سال در کشور دچار کوتاه قدی متوسط و شدید هستند که نشان از سوء تغذیه مزمن و طولانی مدت دارد. 540 هزار کودک زیر 5 سال دچار کم وزنی متوسط شدید هستند این کودکان مبتلا به سوء تغذیه زمان حال و گذشته می باشند.
کمبود ریزمغذیها:
الف) آهن:
بررسی کشوری سال 1374 در زنان سنین باروری (49-15 ساله) مناطق شهری و روستایی کشور نشان داد (6) که بر اساس شاخص فریتین سرم که نشان دهنده ذخایر آهن بدن است در حدود 50% زنان به درجات خفیف تا شدید کمبود آهن دچارند و کمبود آهن شدید در 5/34% آنان وجود دارد که به معنای تخلیه شدید ذخایر آهن بدن می باشد. بر اساس این بررسی، شیوع کمبود آهن در دختران نوجوان 19-15 ساله بیشتر از سایر گروههای سنی است و کم خونی بر اساس شاخص هموگلوبین در 33% زنان سنین باروری وجود دارد و این میزان در دختران نوجوان برابر با 31% می باشد. این بررسی حاکی از آن است که در حدود نیمی از زنان 15 تا 49 ساله در کشور با ذخایر تخلیه شده آهن وارد دوران بارداری می شوند و همین امر، شیوع و شدت کم خونی را در زنان باردار افزایش می دهد. این مطالعه شیوع کم خونی در زنان باردار را معادل 40% و کمبود آهن بر اساس فریتین سرم را تا 51% نشان داده است. هر چند این نتایج به دلیل کم بودن تعداد نمونه از نظر آماری قابل تعمیم نیست اما نتایج مطالعاتی را که طی سالیان متمادی در نقاط مختلف کشور انجام شده است را تایید می کند. با توجه به شیوع کمبود آهن و کم خونی در دختران نوجوان که طی این مطالعه کشوری نشان داده شده است برنامه های پیشگیری از کم خونی فقر آهن در زنان از دوران قبل از ازدواج حائز اهمیت است.
آخرین بررسی کشوری انجام شده در سال 1381 به منظور تعیین وسعت کمبود آهن، روی، ویتامین A و D در گروههای سنی مختلف در کشور نشان داده است که در حدود 20% کودکان 15 تا 23 مـاهـه، 30% کــودکــان 6 ساله، 21% زنان باردار و 18% نوجوانان دختر و پسر از کم خونی رنج می برند و کمبود آهن شدیــد بر اساس فریتین سرم در 30 تا 40 درصد گروههای فوق مشاهده می شود و گزارش مشروح این بررسی در دست تهیه است. (7)
چندین عامل در بروز مشکل کمبود آهن و کم خونی در کشور نقش دارند. این عوامل عبارتند از کمبود دریافت آهن از رژیم غذایی، قابلیت جذب کم آهن، عادات و الگوهای نامناسب غذای کودک، آلودگی های انگلی بویژه در کودکان، ابتلا مکرر به بیماریهای عفونی مانند اسهال و عفونت های تنفسی. قابل توجه است که مهمترین منبع تامین آهن در رژیم های غذایی مردم کشور منابع گیاهی بویژه غلات است.
در زمینه قابلیت جذب آهن از رژیم غذایی در مناطق مختلف کشور اطلاعاتی در دسترس نیست این موضوع نیز نیاز به تحقیق دارد با توجه به اینکه دریافت آهن کمبودی را نشان نمی دهد به احتمال زیاد زیست دسترسی آهن (Bioavailability) با توجه به ترکیب رژیم های غذایی مختلف بسیار پایین است و یا اینکه برای تعیین دریافت واقعی آهن روزانه خانوارها نیاز به تحقیق دقیق تری است.
عادات نامناسب غذایی مانند مصرف چای بلافاصله پس از صرف غذا و دادن چای به کودکان زیر 5 سال یکی دیگر از علل کاهش جذب آهن رژیم غذایی در مناطق مختلف کشور است. مطالعات نشــــان می دهد که در حدود 80 تا 90% آهن دریافتی مردم از منابع گیاهی است که به شدت تحت تاثیر کاهش دهنده های جذب آهن در برنامه دریافتی مردم از منابع گیاهی است که به شدت تحت تاثـــیر کاهش دهنـــده های جذب آهن در برنامه غذایی قرار می گیرد. یکی از مهمترین کاهش دهنده ها تانن ها هستند که معمولا" در چای و قهوه وجود دارند (12). بر اساس مدارک و شواهد تانن موجود در چای جذب آهن رژیم غذایی را تا 95% کاهش می دهد.
رعایت نکردن اصول صحیح در پخت نان و نانوایی ها و در نتیجه، عدم تخمیر نان به علت افـــزودن مــقدار زیادی جوش شیرین که به منظور سرعت بخشیدن در عمل آوری خمیر انجام می شود موجب باقی ماندن فیتات در نان تهیه شده از خمیر ور نیامده می شود که خود کاهش شدید جذب آهن را بدنبال دارد.
شروع نکردن به موقع تغذیه تکمیلی در کودکان یکی دیگر از دلایل بروز کمبود آهن در کودکان است. براساس بررسی کشوری سال 1374 که توسط معاونت بهداشتی انجام شده است، 72% کودکان تغذیه تکمیلی را به موقع شروع کرده اند اما کیفیت غذای دریافتی از نظر آهن نیاز به مطالعه دارد. در مورد میزان آهن دریافتی از غذای کمکی کودکان اطلاعاتی موجود نیست. به دلیل عدم اطمینان از دریافت کافی آهن از رژیم غذایی کودکان تجویز قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا دو سالگی توصیه شده است. اما با توجه به طعم نامطلوب قطره آهن به نظر می رسد که میزان پذیرش کودکان در زمینه قطره آهن بسیار پایین است. بررسی کشوری ANIS نشان داده است که در حدود 30% کودکان 6 تا 24 ماهه قطره آهن را مرتب خورده اند.
ب) ید:
کمبود ید و اختلالات ناشی از آن با طیف وسیعی از تظاهرات بالینی به عنوانی یکی از مشکلات بهداشتی تغذیه ای کشور ایران محسوب می شده است و از دیر باز از نظر اختلالات ناشی از کمبود ید جزو مناطق پر شیوع به حساب آمده است.
گواتر حداقل اختلالی است که در اثر کمبود ید بوجود می آید. فرد مبتلا به گواتر به سرعت خسته می شود و فعالیت کمتری نسبت به افراد طبیعی دارد. علاوه بر گواتر، کمبود ید عوارض گسترده ای را شامل: عقب ماندگی های جسمی و ذهنی، اختلالات عصبی و روانی، مرده زایی، افت آموزش پذیری، ناتوانی در کسب مهارتهای پیچیده، لوچی چشم، کر و لالی را در مناطقی که کمبود ید شدید است به جامعه تحمیل می کند.
مطالعات انجام شده در کشور در طی سالهای 1362 تا 1368 نشان داد که حدود 20 میلیون نفر از مردم کشــــور مــا در مـعـــرض کمبود ید قرار دارند و عوارض شدید کمبود ید از جمله عقب ماندگی رشد، اختلال شنوایی و کاهش ضریب هوشی نیز در کودکان ساکن در نواحی کوهستانی مشاهده گردید.
نتایج این مطالعات سبب شد که اختلالات ناشی از کمبود ید یکی از اولویت های بهداشتی کشور شناخته شده و کمیته کشوری مبارزه با عوارض ناشی از کمبود ید در سال 1368 تشکیل شود.
این کمیته به عنوان اولین اقدام یک بررسی سریع گواتر در کلیه استانهای کشور در گروه سنی 18-6 ساله که موید هیپرآندمیک بودن گواتر در 8 استان و آندمیک بودن آن در بقیه استانهای کشور بود را به انجام رساند. بر اساس نتایج این بررسی استانهای کشور به سه دسته تقسیم شدند:
1- استانهای با شیوع بالا (استانهای هیپرآندمیک تا 70%) شامل: اصفهان، تهران، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، ایلام و لرستان.
2- استانهای با شیوع متوسط (تا 45%) شامل: سمنان، فاس، گیلان، مازندران، همدان، آذربایجان غربی، خوزستان، زنجان و کرمان.
3- استانهای با شیوع کمتر (تا 35%) شامل: آذربایجان شرقی، خراسان، مرکزی، بوشهر، هرمزگان، سیستان وبلوچستان و یزد (8).
آخرین بررسی های کشوری که به منظور تعیین شیوع گواتر انجام شده است نشان می دهد که شیوع گواتر در جمعیت دانش آموزان 10-8 ساله کشور در سال 1380 در حدود 10 درصد می باشد (9).
اقدامات انجام شده در طی 10 سال منجر به کاهش شیوع گواتر در کشور شده است و دستیابی به اهداف تعیین شده تا سال 2000 یعنی مصرف نمک یددار در حداقل 90% خانوارهای کشور با اجرای برنامه غنی سازی و یددار کردن کلیه نمکهای خوراکی و ادغام برنامه پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید تحقق یافته است اما آنچه که از این به بعد حائز اهمیت است پایش بــرنامه و کنـــــترل نمکهای خوراکی از نظر میزان ید و حفظ شاخص های بدست آمده می باشد. گزارشات موجود از کشورهایی که برنامه پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید را با یددار کردن نمکهای مصرفی اجرا کرده اند نشان می دهد که عدم پایش و ارزیابی دقیق برنامه منجر به افت شاخص های بدست آمده و برگشت مشکل شده است.
ج) ویتامین A:
نتایج آخرین برآورد سازمان جهانی بهداشت نشان می دهد که 250 میلیون کودک در سنین قبل از مدرسه از کمبود تحت بالینی ویتامین A رنج می برند و سه میلیون کودک دچار گزروفتـــالــمی می باشند. تقریبا»" 50 درصد این کودکان در کشورهای در حال توسعه به سر می برند. از سوی دیگر در هر سال تقریبا" ده میلیون زن باردار از کمبود ویتامین A رنج برده و 5 میلیون دچار شبکوری می شوند (13).
در ایران نتایج بررسی کشوری سلامت و بیماری که در سال 1378 انجام شد نشان داده است که 5/2 درصد جمعیت 2 سال به بالا در کل کشور مبتلا به شبکوری هستند. این بررسی شیوع شبکوری در کودکان 5-2 سال پسر 1/1 درصد و در دختران 8/0 درصد گزارش کرده است (14) و این در حالی است که بر اساس اعلام WHO، در جامعه ای که 1% کودکان 5-2 سال آن دچار شبکوری می باشند، کمبود ویتامـــین A بعـــنوان یـــک مشکل بهداشتی در آن جامعه محسوب می شود (15).
آسیب پذیرترین گروه جمعیتی در ارتباط با کمبود ویتامین A کودکان 6-0 سال می باشند. بطــور مثال در مطالعه ای که در کردستان انجام شد 21 درصد افراد مورد بررسی لکه بیتو داشته اند (16).
همچنین در مطالعه ای که در سال 1356 بر روی دانش آموزان 7 ساله در نقاط مختلف شهر تهران، اصفهان، زاهدان و روستاهای زابل انجام شد، سطح ویتامین A سرم (کمتر از 20 میکروگرم در دسی لیتر) در حدود 27% دانش آموزان تهرانی، 25% دانش آموزان اصفهانی گزارش شد (16).
در مطالعه دیگری که در سال 1375 در استانهای کرمان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان، بوشهر، همدان، یزد، آذربایجان غربی، مازندران و سمنان بر روی کودکان 7 ساله انجام شده سطح رتینول سرم در 19 درصد افراد مورد بررسی پایین تر از 20 میکروگرم در دسی لیتر گـــزارش شد (16). در استان کهگیلویه و بویراحمد مطالعه ای که بر روی 95 نفر فرد 17-7 ساله انجام شد نشان داد که در 23 درصد پسران سطح رتینول سرم پایین تر از 20 میکروگرم در دسی لیتر بود (16).
در مطالعه ای که در سال 1379 بر روی کودکان دبستانی منطقه 7 آموزش و پرورش تهران انجام شد 6/5 درصد از کودکان مورد مطالعه سطح رتینول سرم پایین تر از 20 میکروگرم در دسی لیتر داشتند (17).
کمبـــود ویتامین A با عوارض متعددی از جمله عوارض چشمی مانند خشکی غشاء ملتحمه، لکه بیتو، خشکی و زخم قرنیه و کوری، افزایش خطر ابتلا به انواع عفونتها، اختلال در رشد و اختلال در سیستم خونسازی همراه است.
از علل عمده بروز کمبود ویتامین A، دریافت ناکافی از رژیم غذایی، قابلیت جذب کم ویتامین A، افزایش نیاز بعلت رشد، تغذیه تکمیلی نامناسب، ابتلا مکرر به بیماریهای عفونی و انگلی را می توان نام برد.
د) روی
تحقیقات در اواخر دهه 1950 و اوایل دهه 1960 نشان داد که تعویق رشد، ضایعات پوستی، نارسائی بلوغ جنسی در نوجوانان پسر ایرانی و مصری مربوط به کمبود روی است (18). علت کمبود روی در این جوامع را به دریافت بالای نانهای حاوی فیتات که مانع از جذب روی می شود ارتباط داده اند. مهمترین منابع روی با قابلیت جذب بالا در گوشت حیوانات بخصوص گوشت قرمز است که معمولا" دریافت این نوع ماده غذایی در بین کودکان پیش دبستانی پایین است. علت این امر را عدم علاقه یا وضعیت نامناسب اقتصادی دانسته اند.
- در مطالعه ای که در سال 1370 بر روی کودکان 60-24 ماهه روستاهای کرمان انجام شده 5/15 درصد کودکان مورد مطالعه از نظر وضع روی پلاسما مبتلا به کمبود روی بودند (19).
- در مطالعه ای که در سال 1376 بر روی نوجوانان تهرانی انجام شد، 1/22 درصد از افراد مورد مطالعه مبتلا به کمبود روی بودند، همچنین 50 درصد از افراد مورد مطالعه کمتر از 50 درصد مقدار مورد نیاز روی دریافت کرده بودند (20).
- بررسی وضعیت روی در کودکان کوتاه قد ضروری به نظر می رسد.
مجموعه اطلاعات موجود حاکی از آن است که کمبود روی در مناطق مختلف کشور وجود دارد. بررسی ملی وضعیت کمبود ریزمغذیهای آهن، روی، ویتامین A و D نشان داده است که در حدود 20 درصد کودکان 23-15 ماهه و در حدود 30% کودکان 6 ساله و 44% زنان باردار در کشور دچار کمبود روی هستد (7). نتایج این بررسی حاکی از آن است که کمبود روی در کشور به عنوان یک مشکل عمده مطرح است و برنامه های مداخله ای از جلمه غنی سازی مواد غذایی با روی برای کاهش شیوع مشکل باید طراحی و به مورد اجرا گذاشته شود.
بیماریهای مزمن مرتبط با تغذیه
چاقی:
بدنبال صنعتی شدن و زندگی ماشینی در بسیاری از جوامع پیشرفته، بتدریج اضافه وزن و چاقی از مشکلات اصلی بهداشتی – درمانی کشورها قلمداد می شود. این افراد در معرض خطر ابتلا به پرفشاری خون، دیابت نوع 2، بیماریهای عروق قلب، سکته مغزی، بیماری کیسه صفرا، استئوارتریت، اختلال های تنفسی و برخی انواع سرطانها هستند.
بررسی ملی در سال 78 میزان شیوع اضافه وزن و چاقی را بر اساس BMI (شاخص توده بدنی). در جمعیت 15 تا 39 سال زن در حدود 35% و در مردان در حدود 25% نشان داده است. در جمعیت 40 تا 69 ساله شیوع اضافه وزن و چاقی در مردان در حدود 35% و در زنان در حدود 55% نشان داده است (14).
در مطالعه قند و لیپید تهران (منطقه 13) شیوع افزایش وزن و چاقی در 70% زنان و 60% مردان، گزارش شد. تقریبا" دو سوم مردان و چهار پنجم زنان بالاتر از 45 سال دچار اضافه وزن و چاقی هستند (21).
مطالعه های اخیر در کشور ما نشان داده اند که افزایش وزن و چاقی در جوامع شهری و روستایی ایران از شیوع بالایی برخوردار است. در افراد 30 سال به بالا در نواحی شهرنشینی این عارضه تا 82% و در روستائیان تهران تا 72% و در روستاهای دور افتاده که هنوز عوامل شهرنشینی نفوذ زیادی ندارند تا 44% افراد اضافه وزن دارند و یا مبتلا به چاقی هستند (22).
بیماریهای قلب و عروق:
براساس تحقیق سازمان ملل متوسط طول عمر در سال 2000، در اغلب کشورهای در حال توسعه به حداقل 60 سال می رسد که مسن تر شدن جمعیت یکی از عوامل افزایش شیوع بیماریهای قلبی – عروقی است.
بیماریهای قلبی – عروقی یکی از علل عمده (40%) مرگ و میر در ایران می باشد و یک چهارم تمام مرگها به علت بیماریهای عروق کرونر است. تحقیقات متعدد نشان می دهد که نحوه تغذیه در ارتباط مستقیم با این بیماری است. آمارهای موجود نشان می دهد از افرادی که دچار سکته قلبی می شوند و جان سالم بدر می برند. دو سوم بهبودی کامل پیدا نمی کنند. در کشورهای صنعتی علت 50% تمام مرگها در زیر 65 سالگی به علت بیماریهای عروق کرونر است. علت مرگ و میر 37% مردان و 29% زنان زیر 55 سال از بیماریهای عروق کرونر است. در آسیا مرگ با علل قلبی 5/1 برابر بیشتر از علل عفونی است (22).
در سال 1342 تا 1369 در کشور، میزان مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی – عروقی (بر اساس گواهی فوت) 20 درصد افزایش داشته است (22).
طرح قلب سالم (1376) افراد 35 تا 65 ساله شهر تهران را از نظر شیوع عوامل خطر مورد بررسی قرار داده اســـت. بـــر اساس نتایج این طرح، کلسترول بالا (mg/dl200 یا بالاتر) در 62%، تری گلیسیرید بالا (mg/dl200 یا بالاتر) در 32% افراد دیده می شود. علاوه بر این، متوسط سطح کلسترول تام در این مطالعه mg/dl215 گزارش شده است که می تواند نشانگر افزایش قابل توجه سطح کلسترول نسبت به یافته های سال 1369 در گروه سنی مشابه باشد (22).
در مرحله اول مطالعه قند و لیپید تهران (18) که در سال 1377 تا 1379 بر روی 15005 نفر از ساکنان 30 تا 69 ساله منطقه 13 تهران انجام شد، شیوع پرفشاری خون در یک پنجم افراد بالای 20 سال و شیوع آنژین صدری در 7/12% زنان و 2/9% مردان گزارش شد. همچنین 55% بزرگسالان 20 سال به بالا کلسترول بالاتر از حد مطلوب داشتند.
به غیر از سرطان ریه که با ترک سیگار قابل پیشگیری است، بیماریهای قلبی – عروقی قابل پیشگیری ترین بیماری غیر قابل انتقال (مزمن) انسان به شمار می روند.
بررسی ملی سلامت و بیماری در سال 1378 نیز نشان داده است که 5/28 درصد مردان 39-15 ساله و 51 درصد مردان 69-40 ساله شهری از کلسترول بال (بالای 200 میلی گرم) برخوردارند. این ارقام در روستا به ترتیب 32 و 50 درصد است. در زنان 39-15 ساله شهری، 31 درصد و در زنان 69-40 ساله شهر 57 درصد کلسترول بالا وجود دارد. این ارقام در روستا برای زنان به ترتیب 37 و 53 درصد می باشد (14).
دیابت:
شایع ترین بیماری ناشی از اختلالات متابولیسم و پنجمین علت مرگ در جوامع غربی، دیابت است. بر اساس مطالعات اپیدمیولوژی در 75 جامعه از 32 کشور عضو سازمان ملل متحد که در سال 1998 منتشر گردید. جمعیت بالغ جهان (بالای 20 سال) از سال 1995 تا 2025 به میزان 64% افزایش می یابد و شیوع دیابت هم از 4% در سال 1995 به 4/5% در سال 2025 خواهد رسید و کل تعداد افراد مبتلا به دیابت 123% افزایش خواهد یافت. بدین معنی که از 135 میلیون نفر در سال 1995 به 300 میلیون نفر در سال 2025 خواهد رسید. در این افزایش سهم کشورهای در حال توسعه بیشتر خواهد بود. بطوری که کشورهای پیشرفته شاهد 42% افزایش در تعداد افراد مبتلا به دیابت خواهند بود. در حالی که کشورهای در حال توسعه با 170% افزایش تعداد افراد دیابتی از 84 میلیون به 228 میلیون نفر خواهد رسید. بنابراین در سال 2025 بیش از 75% کل جمعیت دیابتی ها در کشورهای در حال توسعه قرار می گیرند (در مقایسه با 62% در سال 1995) (22).
مطالعه ای روی 28000 تهرانی بالای 30 سال در سال 1374، شیوع دیابت و IGT را 5/15 درصد نشان داد.
مرحله اول مطالعه قند و لیپید تهران در سالهای 1377 تا 1379 در 15005 نفر از ساکنان 30 تا 69 ساله منطقه 13 تهران انجام شد. در این مطالعه شیوع دیابت و اختلال تحمل گلوکز (IGT) در 23% افراد نشان داده است (21).
در افراد بالای 30 سال شیوع دیابت و IGT در شهر 25/15 تا 27 درصد و در روستاها 4 درصد است. لذا در افراد بالای 30 سال ازهر 5 نفر یک نفر دچار اختلالات متابولیسم کربوهیدراتهاست (23).
بررسی ملی سلامت و بیماری در سال 1378 شیوع بیماری دیابت را در کل کشور 3/2% نشان می دهد. با توجه به مجموعه اطلاعات در ایران، آمار دقیقی از مبتلایان به دیابت وجود ندارد ولی برآورد می شود در حدود 2 میلیون نفر دیابتی در ایران وجود داشته باشد و در عین حال، در حدود 12 درصد مردم کشور دچار دیابت نهفته هستند که بیماری آنها در مقطعی از زندگی بروز خواهد کرد.
سرطان:
بیماری سرطان مجموعه ای پیچیده از بیماریهاست و سرطانزایی تبدیل یک سلول طبیعی به یک سلول سرطانی – فرآیندی پیچیده و چند مرحله ای است که ناشی از تظاهر و تجلی غیر طبیعی ژن می باشد.
پیش بینی می شود که میزان بروز سرطان تقریبا" در تمام نقاط جهان افزایش خواهد یافت و علت آن بیشتر مربوط به افزایش امید زندگی و دگرگونی های شیوه زندگی و تغییرات محیط زیست است. بطوری که شواهد نشان می دهد 52% از موارد بروز سرطان مربوط به کشورهای در حال توسعه بوده و در سال 1996 طبق گزارش آژانس بین المللی تحقیق سرطان بیش از 10 میلیون مورد جدید و 7 میلیون مرگ در اثر سرطان به وقوع پیوست و پیش بینی می شود این رقم در سال 2015 میلادی به 15 میلیون مورد جدید و 9 میلیون مرگ برسد.
در حال حاضر سرطان ها یکی از مسایل مهم و اصلی بهداشت و درمان در ایران و در تمام دنــیا می بـــاشند. در کشور ما اهمیت این بیماری در حال افزایش است و به عنوان سومین علت مرگ و میر و دومین گروه بزرگ از بیماریهای مزمن و غیر قابل انتقال به شمار می آید. مطالعه ها و مشاهده های متعدد نشان داده اند که سرطان های پوست، سیستم لنفاوی، قسمت فوقانی دستگاه گوارش و سرطان پستان در زنان، در کشور ما شایع و میزان بروز موارد جدید این نوع بیماریها روبه افزایش است (21). گسترش سریع مصرف سیگار در بین نوجوانان و جوانان و سایر اقشار، تغییر عادات غذایی و شیوه زندگی، آلودگی های زیست محیطی و شرایط نامساعد در محیط های زیست انسانی، رواج ابتلا به بعضی از بیماریهای مسری مانند هپاتیت های ویروسی C, B در زمره سایر دلایل کلان منتهی به افزایش سرطان در جامعه ما محسوب می شوند (22).
شـــواهدی موجود است که رژیم غذایی را با انواع متعددی از سرطانهای انسانی در ارتباط می داند.
در ایران با وجود عدم دسترسی فعلی به آمار جامع، بر اساس مطالعات انجام شده تا زمان حاضر تفاوتهای بارزی در نحوه بروز سرطان و میزان آن در مناطق مختلف جغرافیایی کشور مشاهده شده است. این تفاوتها در مورد سرطان های قسمت فوقانی دستگاه گوارش و به ویژه سرطان مری در مطالعه های قبلی بیشتر مورد تاکید قرار گرفته است. نشان داده شده است که سرطان مری نه تنها در حاشیه دریای خزر بلکه در نیمه شمالی ایران فراوان است. در همین مطالعه بر فراوانی موارد سرطان معده نیز در نیمه شمالی کشور تاکید گردید. به طور کلی وفور سرطان در مناطق شمالی و شمال غربی کشور بالاتر از مناطق جنوبی و جنوب شرقی است. در مناطق مرکزی کشور نیز بروز موارد جدید بیماری سرطان نسبت به مناطق شمالی و غربی کمتر است. دلایل اصلی تفاوت در میزان بروز انواع سرطان در کشور ما نیز هنوز به خوبی روشن نشده و مانند اصل موضوع در پرده ابهام باقی است. در بررسی این دلایل می باید به دو گروه عمده از علل منتهی به سرطان در کشورمان توجه کافی معطوف و در زمینه های ذیل مطالعه هایی صورت پذیرد .
الف) میزان اهمیت و علل توارثی سرطان در ایران
ب) میزان اهمیت و علل محیطی سرطان در ایران

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله 41   صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید